Procesi i vendimmarrjes brenda Bashkimit Evropian (BE)

Mbështetet në një barazpeshë të saktë institucionale,. përballë perspektivës së
zgjerimit të ardhshëm i cili mund ta rrisë BE-në në më shumë se 30 shtete anëtare,
Së fundmi Komisioni Evropian ka paraqitur një sërë reformash të mëdha
strukturore.
Parimet e tanishme të vendimmarrjes në BE
Korniza e vendimmarrjes së BE-së përdor kryesisht dy metoda votimi brenda
Këshillit të Bashkimit Evropian ato janë shumica e Kualifikuar (QMA): Ky është
rregulli i përgjithshëm për afërsisht 80% të ligjeve-procedurë e zakonshme
legjvënëse. Për t’u miratuar, një vendim I njejti duhet të marrë “shumicë të
dyfishtë” apo55% e Shteteve Anëtare domethënë, 15 nga 27 në vitin 2026). Apo
përfaqësimi i të paktën 65% të popullsisë së përgjithshme të BE-së.
Njëzëshmëria-E Drejta e vetos, e nevojshme për fushat që konsiderohen shumë të
ndjeshme, ku secili Shtet Anëtar e ruan sovranitetin e tij absolut. Kjo ka të bëjë me
Politikën e përbashkët të Jashtme dhe të sigurisë (CFSP), taksat, buxhetin e BE-së
si dhe me procesin e pranimit e anëtareve të reja.
Ndryshimet e propozuara në vitin 2026
Komisioni Evropian, nëpërmjet Presidentes Ursula von der Leyen dhe
Komisioneres për Zgjerim Marta Kos, më 06 tetorë e zbuluan strategjinë zyrtare
“Përgatitja për një Bashkim Evropian të Zgjeruar”. Objektivi është që të shmanget
paraliza institucionale përballë pranimit të ardhshëm të vendeve si Ukraina ose
Mali i Zi.
Tre reformat kryesore të propozuara janë:
Kalimi Gradual në Shumicën e Kualifikuar
Komisioni propozon anashkalimin e njëzëshmërisë pa i ndryshuar të gjitha
traktatet dhe duke i aktivizuar klauzolat kalimtare. Votimi me shumicë të
kualifikuar tani do të zbatohej për:
-Politikën e jashtme jo-ushtarake (p.sh., vendosjen e sanksioneve ndërkombëtare).
-Luftën kundër mashtrimit tatimor.

Vendimet e ndërmjetme në negociatat e zgjerimit. (Aktualisht, hapja e secilit
nënkapitull të negociatave kërkon marrëveshjen e njëzëshme të 27 shteteve
anëtare, gjë që e bllokon procesin në rast të mosmarrëveshjeve dypalëshe.
Sqarim: Vendimi përfundimtar politik për të integruar përfundimisht një vend do të
kërkonte ende njëzëshmëri.
“Klauzolat Institucionale mbrojtëse ” për anëtaret e reja.
Për tu siguruar shtetet e tanishme anëtare në lidhje me rreziqet e prapambetjes
demokratike, plani i vitit 2026 prezanton një mekanizëm 15-vjeçar “periudhë
prove”. Nëse një shtet anëtar i ri shkel sundimin e ligjit, BE-ja mund të pezullojë
financimin ose të drejtat e votës shumë më shpejt sesa sipas nenit të tanishëm 7
aktual. Për më tepër, anëtaret e reja do të duhet të zotohen që përkohësisht të mos e
përdorin veton e tyre në zgjerimet e ardhshme.
Zvogëlimi i Madhësisë së Komisionit
Për të mbetur efektiv me 30 ose më shumë anëtarë, Komisioni po ringjall idenë e
zvogëlimit të numrit të Komisionerëve Evropianë, duke thyer parimin e hershëm të
“një KomisionerI për vend”.
Cila është pengesa për këtë reformë
Derisa këto propozime synojnë një Evropë më të shkathët, ato përballen me një
sfidë të madhe ligjore me aktivizimin e klauzolave ​​kalimtare për të hequr fuqinë e
vetos duhet të miratohen njëzëri nga krerët e shteteve brenda Këshillit Evropian.
Disa kryeqytete kanë frikë se do të humbasin fuqinë e tyre bllokuese dhe mbeten të
pavullnetshme për të miratuar këtë ndryshim në procedurë.
Si funksionon një klauzolë kalimtare mbi ndikimin e këtyre votave në një
vend kandidat specifik (si psh Ukraina ose Ballkani Perëndimor?
Një klauzolë kalimtare (e njohur në jargonin e BE-së si passerelle clause) është një
mekanizëm ligjor brenda Traktateve të Bashkimit Evropian që lejon ndryshimin e
procedurës së votimit në Këshillin e BE-së pa pasur nevojë për ndryshimin formal
të traktateve. Konkretisht, ajo mundëson që në fusha specifike politike ku kërkohet
votim unanim (ku çdo shtet ka të drejtë vetoje), të kalojhet në votim me shumicë të
cilësuar (QMV).

Iniciativa dhe njëzëshmëria
Njëzëshmëria. Për të aktivizuar një klauzolë kalimtare, vetë Këshilli Evropian
(krerët e shteteve të BE-së) duhet të marrë një vendim unanim. Kjo do të thotë se
asnjë shtet anëtar aktual nuk duhet ta bllokojë këtë kalim fillestar.
Njoftimi i Parlamenteve Kombëtare: Çdo parlament kombëtar i vendeve të BE-së
njoftohet për këtë vendim. Nëse brenda gjashtë muajve qoftë edhe një parlament
kombëtar kundërshton, klauzola nuk mund të aktivizohet.
Zbatimi: Nëse nuk ka kundërshtime, votimi në atë fushë specifike (p.sh. politika e
jashtme, taksat, ose fazat e zgjerimit) kalon nga njëzëshmëria në shumicë të
kualifikuar.
Shmangia e vetos politike gjatë negociatave-Anashkalimi i bllokadave)
Deri më sot, çdo hap i procesit të anëtarësimit që nga hapja e kapitujve e deri te
mbyllja e tyre kërkon vote të njëzëshme të 27 shteteteve anëtare. Kjo ka bërë që
shpesh shtete të caktuara të përdorin veton për çështje dypalëshe(siç ka ndodhur
historikisht në Ballkanin Perëndimor).
Ndikimi: Nëse BE-ja aktivizon një klauzolë kalimtare për procesin e zgjerimit,
vendimet teknike dhe ndërmjetme të negociatave do të merreshin me shumicë të
cilësuar. Kjo do të thotë se një shtet i vetëm nuk do të mund të bllokonte dot
përparimin e Ukrainës apo të Shqipërisë për motive politike apo historike
dypalëshe.
“Integrimi gradual” para anëtarësimit të plotë
Sipas reformave të reja të Komisionit, klauzolat kalimtare përdoren për të lejuar që
vendet kandidate si Ukraina, Mali i Zi, Shqipëria dhe Moldavia të përfshihen
gradualisht në politika të caktuara të BE-së- p.sh. Tregu i përbashkët, programet e
energjisë, transportit dhe digjitalizimit) përpara se të bëhen anëtare me të drejta të
plota të BE-së
Situata e integrimit të Maqedonisë Veriut dhe pozicioni i Bullgarisë lidhur
procesin e vendim-marrjes për këtë qështje
Pranimi i Maqedonisë së Veriut në Bashkimin Evropian aktualisht është bllokuar,
por nisma të rëndësishme diplomatike u nisën në fillim të tetorit 2026 për të
provuar të zhbllokojnë procesin.

Ja faktet dhe zhvillimet kryesore të këtij muaji:
Pengesa kryesore: Bisedimet formale për ti hapur kapitujt e parë (grupi “themelet”)
kanë ngecur. BE-ja po kërkon që Maqedonia e Veriut të ndryshojë Kushtetutën e
saj për të përfshirë zyrtarisht pakicën bullgare, një kusht që rrjedh nga kompromisi
i vitit 2022 që qeveria aktuale ka refuzuar ta zbatojë pa garancitë e BE-së kundër
vetos në të ardhmen.
Zhvillimet në fillim të tetorit 2026
Gjatë vizitës së saj zyrtare në Shkup më 2 tetor 2026, Presidentja e Komisionit
Evropian Ursula von der Leyen kërkoi rifillimin e dialogut. U arrit një marrëveshje
për të filluar një proces për të thyer bllokimin. Si pasojë, qeveria e Maqedonisë
njoftoi se po i dërgonte një notë diplomatike Sofjes për të organizuar një takim
zyrtar dypalësh për të kërkuar një kompromis.
Takimi Ministror në Sofje në tetor 2026
Duke përfituar nga një konferencë ndërkombëtare mbi Korridorin VIII në Sofje,
Ministri i Punëve të Jashtme i Maqedonisë, Timčo Mucunski, u takua me
homologen e tij bullgare, Velislava Petrova. Kërkesa e Re Bullgare: Gjatë këtij
takimi, Ministrja Bullgare kërkoi zyrtarisht që Shkupi t’i jepte asaj një orar të saktë
dhe të datuar që i detajonte hapat e planifikuara për integrimin e pakicës bullgare
në Kushtetutën Maqedonase.
Bullgaria i mbyll derën kategorikisht cdo rishikimi
Shkupi kërkon zyrtarisht garanci politike dhe parashikueshmëri nga Bullgaria dhe
Bashkimi Evropian që përfshirja e pakicës bullgare në Kushtetutën e Maqedonisë
së Veriut të jetë kushti i fundit dypalësh. Qeveria e Maqedonisë së Veriut insiston
në një zgjidhje ku ndryshimet kushtetuese të kenë efekt të vonuar (të hyjnë në fuqi
pasi vendi të anëtarësohet në BE ose të mbyllë kapitujt), me qëllim që të
parandalohen veto të reja nga Sofja lidhur me historinë, gjuhën apo identitetin
maqedonas gjatë rrugëtimit integrues.
Sa i përket reformave të inicuara në BE, ato nuk e eliminojnë pengesën apo
veton e Bullgarisë për shkak të këtyre faktorëve:
Korniza Negociuese e pandryshueshme: BE-ja ka konfirmuar zyrtarisht se Korniza
Negociuese e vitit 2022 (e njohur si Propozimi Francez) nuk mund të rinegociohet.
Përfshirja e bullgarëve në Kushtetutë mbetet një parakusht i prerë dhe i palëkundur
për të hapur kapitujt e parë të negociatave.

Mungesa e garancive paraprake: Zyrtarët e lartë të BE-së, si Komisionerja për
Zgjerim Marta Kos, kanë bërë të qartë se zgjerimi i BE-së nuk ndërtohet mbi
garanci të dhëna paraprakisht, por mbi besim dhe përmbushjen e detyrimeve të
marra.