DEFINICIONI I EKONOMISË ISLAME

Bashkim Aliu

Në lidhje me ekonominë islame janë dhënë definicione të ndryshme nga studiues dhe shkollarë myslimanë. Në këtë shkrim nuk pretendojmë t’i përfshijmë të gjitha këto definicione, por do të paraqesim vetëm disa prej tyre, me qëllim që të shohim mënyrën se si është konceptuar dhe definuar ekonomia islame nga autorë të ndryshëm.
Sipas njërit prej definicioneve, “Ekonomia islame është disiplinë që trajton përdorimin e mjeteve nga ana e njeriut, brenda kufijve të përcaktuar për të, për plotësimin e nevojave jetësore të individit dhe shoqërisë, në përputhje me një metodologji të caktuar juridike islame.”
Ndërkaq, sipas një definicioni tjetër, “Ekonomia islame është ajo që drejton dhe rregullon aktivitetin ekonomik në përputhje me parimet dhe politikën ekonomike islame, brenda kornizës së dy llojeve të rregullave dhe dispozitave: rregullave konstante për nga natyra dhe rregullave fleksibile për nga natyra.”
Eksperti i ekonomisë islame, Dr. Abdu-l-Hamid Mahmud El-Baëlij, e definon ekonominë islame në këtë mënyrë: “Ekonomia islame është shkenca që rregullon marrëdhëniet e individëve me pasurinë, në drejtim të fitimit dhe shpenzimit të saj, në përputhje me synimet dhe dispozitat e Islamit.”
Para se ta përmbyllim këtë hyrje të shkurtër mbi ekonominë islame, e shohim të domosdoshme të theksojmë se njëri ndër pionierët bashkëkohorë të kësaj fushe është shkencëtari i njohur i ekonomisë, Dr. Isa Abduhu. Ai ka lënë pas vepra të çmuara në fushën e ekonomisë islame dhe ka dhënë një kontribut të rëndësishëm në zhvillimin e idesë për themelimin dhe funksionimin e bankave islame, duke ofruar modele dhe udhëzime të qarta për mënyrën e organizimit dhe të veprimtarisë së tyre.
Po ashtu, vlen të theksohet se bankingu islam është zhvilluar ndjeshëm në dekadat e fundit dhe institucionet financiare islame janë përhapur në vende të ndryshme të botës. Sipas të dhënave të përmendura në literaturën e kësaj fushe, në atë periudhë numri i bankave islame që vepronin në përputhje me parimet e së drejtës islame ishte mbi 180, ndërsa kapitali i tyre arrinte në më shumë se 70 miliardë dollarë.
Ndër bankat dhe institucionet financiare islame më të njohura përmenden: Banka Islame e Dubait, e themeluar në vitin 1975; Shtëpia Financiare e Kuvajtit, e themeluar në vitin 1977; Banka Islamike për Zhvillim, me seli në Xhide të Arabisë Saudite, e themeluar në vitin 1975; si dhe Banka Islame e Jordanisë për Financim dhe Investim, e themeluar në vitin 1978. Gjithashtu, përmenden Banka Islame Fejsal e Egjiptit dhe e Sudanit, si dhe institucione të tjera financiare islame në vende të ndryshme.
Në vitin 1977 u themelua edhe Unioni Ndërkombëtar i Bankave Islame (El-It-tihad ed-devlij li-l-bunuk el-Islamijje), i cili synonte të kontribuonte në bashkëpunimin dhe zhvillimin e sistemit bankar islam. Ndër institucionet e tjera të njohura përmenden edhe bankat islame të Katarit, Bahrejnit dhe vendeve të tjera.
Në përfundim, mund të themi se ekonomia islame paraqet një sistem të veçantë të mendimit dhe veprimtarisë ekonomike, i cili synon të harmonizojë nevojat materiale të individit dhe shoqërisë me parimet, vlerat dhe dispozitat e Islamit. Ajo nuk fokusohet vetëm në realizimin e fitimit, por edhe në mënyrën e përfitimit dhe të përdorimit të pasurisë, duke synuar drejtësinë, ekuilibrin dhe mirëqenien shoqërore.