Gara për vaksinën kundër Ebolës

Tre vaksina të reja janë në zhvillim kundër një lloji të rrallë të virusit Ebola, i cili po shkakton shqetësim të madh në Afrikën Qendrore, ndërsa shkencëtarët po përpiqen të ndalin përhapjen e një prej shpërthimeve më serioze të viteve të fundit.

Sipas raportimeve, bëhet fjalë për variantin Bundibugyo të Ebolës, një lloj për të cilin aktualisht nuk ka ende vaksinë të licencuar. Deri tani janë regjistruar mbi 1 mijë raste të dyshuara dhe më shumë se 250 viktima, kryesisht në Republikën Demokratike të Kongos, ndërsa raste janë raportuar edhe në Ugandën fqinje.

Organizata Botërore e Shëndetësisë ka paralajmëruar se përmasat reale të shpërthimit mund të jenë më të mëdha, pasi jo të gjitha mostrat janë testuar ende. Në javët e fundit janë hetuar edhe raste të dyshuara në Brazil, Itali dhe Austri, por testet kanë rezultuar negative.

Shqetësimi kryesor lidhet me faktin se varianti Bundibugyo mund të jetë fatal deri në 50 për qind të rasteve të infektimit. Për këtë arsye, shkencëtarë nga International AIDS Vaccine Initiative, Universiteti i Oksfordit dhe kompania Moderna po punojnë paralelisht për zhvillimin e vaksinave të mundshme.

Dr. Mark Feinberg nga IAVI ka paralajmëruar se ky shpërthim rrezikon të bëhet po aq i rëndë, ose edhe më i rëndë, sesa epidemia e viteve 2014-2016, e cila shkaktoi mbi 11 mijë viktima në Afrikën Perëndimore. Sipas tij, zhvillimi i një vaksine dhe masave të tjera mbrojtëse është tashmë prioritet urgjent.

Aktualisht, vetëm një nga gjashtë llojet e njohura të virusit Ebola ka vaksinë të miratuar. Ajo është zhvilluar kundër variantit Zaire, i cili ishte përgjegjës për shpërthimin e madh të viteve 2014-2016. IAVI po punon për një version të modifikuar të kësaj vaksine, ndërsa Moderna dhe Oksfordi po përdorin teknologji që dërgojnë udhëzime gjenetike në trup për ta mësuar sistemin imunitar të njohë proteinën e virusit.

Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se vaksinat nuk do të jenë gati menjëherë. Universiteti i Oksfordit ka bërë të ditur se mund të duhen dy deri në tre muaj para se vaksina të testohet te njerëzit, ndërsa IAVI vlerëson se mund të nevojiten deri në nëntë muaj për të nisur provat klinike.

Ndërkohë, organizata “Doctors Without Borders” e ka cilësuar situatën “thellësisht alarmante”. Zyrtarët e saj thonë se kurrë më parë nuk janë regjistruar kaq shumë raste kaq shpejt pas shpalljes së një shpërthimi të Ebolës. Ata paralajmërojnë se përgjigjja shëndetësore nuk po ecën me të njëjtin ritëm si përhapja e virusit.

Simptomat e variantit Bundibugyo janë të ngjashme me format e tjera të Ebolës dhe përfshijnë temperaturë, dhimbje koke, dhimbje muskujsh, të vjella dhe diarre. Në raste më të rënda, sëmundja mund të çojë në gjakderdhje të brendshme, dështim të organeve dhe vdekje. Periudha e inkubacionit mund të zgjasë deri në 21 ditë.

Autoritetet në Republikën Demokratike të Kongos shpresojnë ta përmbajnë shpërthimin brenda katër deri në gjashtë muajve, në skenarin më të mirë. Megjithatë, mungesa e një vaksine të gatshme, testimet e vonuara, pasiguria në komunitete dhe rezistenca ndaj masave shëndetësore po e bëjnë luftën kundër virusit më të vështirë.

Ekspertët theksojnë se një vaksinë efektive mund të ndihmojë në uljen e rasteve të rënda, të parandalojë vdekjet dhe të kufizojë përhapjen e virusit. Por deri atëherë, kujdesi mjekësor, izolimi i rasteve, testimi i shpejtë dhe besimi i komuniteteve mbeten armët kryesore për të frenuar epideminë.