Specat e kthyer nga Bullgaria mund të përfundojnë në tryezat tona, por vetëm nëse konfirmohet se janë të sigurt

Dërgesat e specave të kthyera nga jashtë nuk nënkuptojnë automatikisht se ushqimi është i pasigurt, thotë në një intervistë për gazetën „Veçer“ drejtori i Agjencisë për Ushqim dhe Veterinari (AUV), Oliver Milanov, duke shpjeguar procedurat e kontrollit për praninë e mundshme të pesticideve. Ai flet për kontrollet e shtuara inspektuese dhe masat për tërheqjen dhe asgjësimin e ushqimit të pasigurt, ku nga janari deri në gusht të këtij viti janë asgjësuar 69.776 kilogramë ushqime. Milanov siguron se kontrollet po zbatohen për mbrojtjen e konsumatorëve dhe se ushqimi që vendoset në tregun vendas duhet t’i përmbushë standardet ligjore të sigurisë. Në intervistë u diskutua edhe për vaksinimin kundër lisë te delet dhe dhitë, si dhe për mbikëqyrjen e sëmundjeve infektive te kafshët.

Dërgesat me speca që gjatë verës u refuzuan për eksport për shkak të dyshimeve për nivele të tejkaluara të pesticideve nuk asgjësohen automatikisht, por i nënshtrohen sërish procedurës së kontrollit të përcaktuar me ligj gjatë importit. Nëse analizat laboratorike nuk konfirmojnë praninë e shtuar të pesticideve, produktet mund të lejohen për shitje në tregun vendas ose të dërgohen për përpunim të mëtejshëm.

Këtë e deklaroi drejtori i Agjencisë për Ushqim dhe Veterinari (AUV), Oliver Milanov, në një intervistë për gazetën „Veçer“, duke theksuar se procedura e kontrollit për dërgesat e kthyera është e njëjtë me atë që zbatohet për çdo ushqim tjetër që importohet në vend.

Sipas Milanovit, çdo dërgesë gjatë importit kalon nëpër tri faza të detyrueshme të kontrollit zyrtar: kontrollin e dokumentacionit, kontrollin e identitetit dhe kontrollin fizik. Gjatë kontrollit fizik, në varësi të vlerësimit të rrezikut ose në përputhje me planin e monitorimit të dërgesave ushqimore të importuara, vendoset nëse do të merren mostra zyrtare për analiza laboratorike.

Kur merren mostra, procedura parasheh tri mostra: mostrën e parë, të dytën dhe të tretën për superanalizë. Analizat kryhen në tri laboratorë të ndryshëm, duke përdorur metoda të akredituara, ndërsa mostra e tretë shërben për konfirmimin përfundimtar të rezultatit.

„Pas marrjes së një rezultati negativ për praninë e shtuar të pesticideve, dërgesa e kthyer mund të lejohet për qarkullim ose për përpunim të mëtejshëm“, thekson Milanov.

Kjo do të thotë se kthimi i një produkti nga tregu i huaj nuk nënkupton automatikisht asgjësimin e tij, por as lejimin e pakushtëzuar për shitje. Trajtimi i mëtejshëm varet nga kontrollet e kryera, rezultatet laboratorike dhe përmbushja e kushteve ligjore për sigurinë ushqimore.

Drejtori i AUV-së thekson se kjo praktikë e kontrollit të ushqimit gjatë importit zbatohet që nga viti 2010, kur u miratua Ligji për Sigurinë Ushqimore, i harmonizuar me legjislacionin evropian.
Rregulla të ndryshme për pesticidet në tregjet e huaja
Sa i përket përcaktimit të pranisë së pesticideve në fruta dhe perime, Milanov shpjegon se çdo shtet kryen analiza laboratorike për të përcaktuar sigurinë e produkteve, në përputhje me legjislacionin e vet. Përmes rregullave kombëtare përcaktohen përqendrimet maksimale të lejuara të mbetjeve të pesticideve në lloje të ndryshme të frutave dhe perimeve.

Ai thekson se legjislacionet e shteteve të ndryshme mund të dallojnë sa u përket përqendrimeve të lejuara të mbetjeve të pesticideve në ushqim. Kjo do të thotë se një produkt që i përmbush kushtet në një shtet nuk i përmbush domosdoshmërisht edhe kërkesat e një tregu tjetër.

Për këtë arsye, prodhuesit dhe eksportuesit duhet të marrin parasysh edhe kushtet e veçanta të përcaktuara nga shteti ku synojnë ta tregtojnë ushqimin.

Megjithatë, ekzistenca e standardeve të ndryshme nuk mjafton për të përfunduar se refuzimi i një dërgese të caktuar është rezultat i një pengese tregtare ose i përpjekjes për të mbrojtur prodhimin vendas. Për të përcaktuar arsyen e refuzimit, është e nevojshme të shqyrtohen rezultatet konkrete laboratorike dhe rregullat që zbatohen në tregun përkatës.
Për tetë muaj janë asgjësuar gati 70 tonë ushqime të pasigurta
Siguria e ushqimit në tregun vendas dhe gjatë importit është objekt i kontrolleve të vazhdueshme inspektuese të AUV-së.

Në periudhën nga janari deri në gusht të vitit 2026 janë kryer gjithsej 74.838 kontrolle inspektuese. Kjo shifër përfshin jo vetëm kontrollet e ushqimit në tregun vendas dhe gjatë importit, por edhe mbikëqyrjen në fushën e mbrojtjes shëndetësore dhe mirëqenies së kafshëve. Në këtë numër përfshihen edhe kontrollet në ferma, si dhe ato gjatë importit dhe tranzitit të kafshëve të gjalla.

Gjatë kësaj periudhe janë asgjësuar 69.776 kilogramë ushqime të ndryshme të pasigurta nga tregu vendas dhe nga importi. Përveç kësaj, është ndaluar importi i 21.105 kilogramëve ushqime të pasigurta me origjinë jo shtazore, ndërsa në vendet e origjinës janë kthyer dërgesa me gjithsej 122.602 kilogramë ushqime me origjinë shtazore.

Sipas AUV-së, këto të dhëna janë pjesë e aktiviteteve për zbulimin dhe eliminimin e rreziqeve për shëndetin e njerëzve. Megjithatë, numri i përgjithshëm i kontrolleve inspektuese nuk lidhet vetëm me kontrollet në markete dhe tregje të gjelbra, por përfshin një gamë më të gjerë të kompetencave të Agjencisë.

Kontrollet e ushqimit kryhen në faza të ndryshme të zinxhirit të prodhimit dhe tregtimit, nga objektet e prodhimit dhe përpunimit deri te magazinimi, transporti, importi dhe shitja. Inspektorët kontrollojnë nëse plotësohen kushtet higjienike, nëse zbatohen sistemet e vetëkontrollit, nëse produktet kanë etiketimin e duhur dhe nëse sigurohet gjurmueshmëria e tyre.

Kur ekziston dyshimi për rrezik ndaj shëndetit të konsumatorëve, merren mostra për analiza laboratorike. Nëse konstatohen parregullsi, Agjencia mund të ndalojë tregtimin e produkteve të caktuara, të urdhërojë tërheqjen e ushqimit të pasigurt nga tregu dhe të shqiptojë sanksione të parapara me ligj.

Nga AUV-ja sigurojnë se kontrollet kryhen në të gjitha fazat e rëndësishme të zinxhirit të prodhimit dhe tregtimit, me qëllim që ushqimi që paraqet rrezik të mos arrijë te konsumatorët. Milanov thekson se qytetarët duhet të kenë besim te sistemi i kontrolleve zyrtare, por nënvizon se asnjë sistem nuk mund të garantojë siguri absolute në çdo rast.

„Asnjë sistem i kontrolleve zyrtare nuk mund të garantojë siguri absolute. Qëllimi i kontrolleve është të parandalohen rreziqet, të zbulohen me kohë dhe të zvogëlohen në nivelin më të ulët të mundshëm, me qëllim mbrojtjen e shëndetit të qytetarëve“, thotë drejtori i AUV-së.

Ai shpjegon se ushqimi që vendoset në tregun vendas duhet t’i përmbushë kërkesat ligjore për sigurinë në vend, ndërsa produktet e destinuara për eksport duhet t’i plotësojnë edhe kushtet shtesë të shtetit importues, kur ato janë të zbatueshme.

Në përputhje me Ligjin për Sigurinë Ushqimore, produktet që janë të dëmshme për shëndetin e njerëzve nuk lejohen të shiten në tregun vendas dhe as të eksportohen.

Përveç kontrolleve, AUV-ja lëshon edhe certifikata të sigurisë për produktet e destinuara për eksport, nëse plotësohen kushtet ligjore.

Sa u përket kapaciteteve kadrovike, Milanov vlerëson se gjithmonë mund të shqyrtohet nëse ka mjaftueshëm inspektorë dhe nëse nevojiten burime shtesë. Megjithatë, sipas tij, me numrin aktual të të punësuarve dhe me planifikimin e duhur, për momentin mbulimi i terrenit për kontrolle është i mirë.

Një sfidë e veçantë paraqesin analizat laboratorike. Agjencia nuk ka laboratorë të vet, por për analizimin e mostrave të marra shfrytëzon shërbimet e laboratorëve të jashtëm. Kjo do të thotë se kontrolli laboratorik realizohet përmes angazhimit të kapaciteteve laboratorike jashtë vetë institucionit.
Vaksinat kundër lisë te delet dhe dhitë janë siguruar, pritej dorëzimi i tyre
Përveç sigurisë ushqimore, një nga sfidat aktuale me të cilat përballet AUV-ja është gjendja shëndetësore e kafshëve, veçanërisht shfaqja e lisë te delet dhe dhitë.

Vaksinat kundër kësaj sëmundjeje janë siguruar përmes Bankës Evropiane të Vaksinave të Komisionit Evropian. Pas miratimit të planit për vaksinim urgjent, ka nisur procesi i dërgimit të tyre nga Turqia.

Milanov thotë se ende priten informacione për mbërritjen e vaksinave në vend dhe për kryerjen e kontrolleve të nevojshme. Pas përfundimit të procedurave, vaksinimi duhet të nisë në përputhje me planin e miratuar.

Qëllimi i fushatës është të arrihet dhe të ruhet mbulim sa më i lartë me vaksinim, idealisht mbi 90 për qind të popullatës së deleve dhe dhive që mund të preken nga sëmundja në nivel kombëtar.

Sipas të dhënave për planifikimin operacional, në nivel vendi janë gjithsej 7.195 ferma me 460.781 kafshë, të shpërndara në tetë rajonet statistikore.

Vaksinimi është planifikuar në dy faza kryesore, pas të cilave do të vijojë edhe një fazë e tretë, për të përfshirë kafshët që nuk janë vaksinuar gjatë periudhave të mëparshme.

Në fazën e parë përfshihen rajonet e Vardarit, Lindor, Juglindor dhe Verilindor, me gjithsej 4.071 ferma dhe 218.604 kafshë.

Faza e dytë përfshin rajonet Jugperëndimor, Pellagonisë, Pollogut dhe Shkupit, ku janë planifikuar 3.124 ferma me 242.177 kafshë.

Këto të dhëna shërbejnë si bazë për organizimin e fushatës dhe llogaritjen e mbulimit me vaksinim, por duhet të harmonizohen me evidencën e përditësuar nga regjistri kombëtar i kafshëve dhe fermave të AUV-së.

Faza e tretë do të synojë përfshirjen e të gjitha kafshëve që plotësojnë kushtet për vaksinim, por që nuk janë imunizuar në fazat e mëparshme.

Këtu përfshihen qengjat dhe kecat që ndërkohë kanë arritur moshën minimale për vaksinim, kafshët tek të cilat vaksinimi është shtyrë përkohësisht për shkak të gjendjes klinike ose vlerësimit veterinar, si dhe kafshët shtatzëna dhe ato në periudhën pas lindjes, vaksinimi i të cilave është shtyrë në bazë të një vlerësimi të dokumentuar të raportit mes përfitimit dhe rrezikut.

Në këtë fazë do të përfshihen gjithashtu fermat që kanë qenë të paarritshme gjatë fushatës fillestare, fermat ku vaksinimi është shtyrë për shkak të dyshimeve për infeksion me linë e deleve dhe dhive, si dhe kafshët që do të identifikohen më vonë përmes harmonizimit të evidencës së vaksinimit me bazën kombëtare të të dhënave.

Fushata do të përfshijë delet dhe dhitë klinikisht të shëndetshme që i plotësojnë kushtet për imunizim.

Parashihet edhe vaksinimi i qengjave dhe kecave më të vjetër se gjashtë javë, në përputhje me udhëzimet për përdorimin e vaksinës konkrete, si dhe i kafshëve për të cilat nuk ekzistojnë kufizime ose kundërindikacione për vaksinim.
Shitja ilegale dhe gjurmueshmëria mbeten ndër sfidat më të mëdha
Sa i përket gjendjes së përgjithshme të sigurisë ushqimore, nga AUV-ja theksojnë se kontrollet kryhen vazhdimisht, por ende ekzistojnë sfida që lidhen me shitjen ilegale, gjurmueshmërinë e produkteve dhe kontrollin e importit.

Për tejkalimin e këtyre problemeve, Agjencia po i shton kontrollet inspektuese, po kryen analiza laboratorike dhe po merr masa për tërheqjen dhe asgjësimin e ushqimit të pasigurt.

Një nga prioritetet e paralajmëruara është ashpërsimi i politikës ndëshkuese përmes ndryshimeve ligjore, me të cilat do të rriteshin gjobat për shkelësit.

„Qëllimi ynë është të veprojmë në mënyrë parandaluese, të reagojmë me kohë dhe në mënyrë të vazhdueshme, si dhe të sigurojmë transparencë më të madhe, sepse mbrojtja e shëndetit të qytetarëve dhe siguria ushqimore janë prioriteti ynë“, thekson Milanov.

Sipas tij, mbikëqyrja e vazhdueshme dhe marrja në kohë e masave janë thelbësore për parandalimin e rreziqeve dhe mbrojtjen e konsumatorëve.
Monitorimi i brucelozës, tuberkulozit dhe murtajës afrikane të derrave
Në fushën e mbrojtjes shëndetësore dhe mirëqenies së kafshëve, përveç gjendjes aktuale me linë te delet dhe dhitë, në vend po zhvillohen edhe aktivitete për monitorimin e brucelozës te delet dhe dhitë, brucelozës te gjedhët dhe tuberkulozit te gjedhët.

Gjendja epidemiologjike lidhur me murtajën afrikane te derrat shtëpiakë, sipas informacioneve të AUV-së, është e qëndrueshme dhe nuk ka raste të konfirmuara të sëmundjes.

Megjithatë, me fillimin e sezonit të gjuetisë pritet të rritet numri i mostrave të marra nga derrat e egër, me qëllim që të sigurohen informacione më të rëndësishme për gjendjen në terren dhe të mundësohet zbulimi me kohë i pranisë së mundshme të sëmundjes.

Përveç kësaj, në vend ka përfunduar fushata e vaksinimit oral të dhelprave kundër tërbimit, e realizuar përmes hedhjes nga ajri të karremave me vaksinë. Aktualisht po zhvillohen aktivitete për të përcaktuar efektivitetin e vaksinimit dhe për të forcuar mbikëqyrjen pasive.

Deri në fund të vitit, në përputhje me urdhrin vjetor për mbrojtjen shëndetësore të kafshëve, duhet të vazhdojnë edhe aktivitetet për monitorimin e gripit të shpendëve dhe sëmundjes së Njukasëllit te shpendët, si dhe mbikëqyrja e sëmundjeve në akuakulturë.

Kontrolli i sigurisë ushqimore dhe monitorimi i gjendjes shëndetësore të kafshëve mbeten ndër detyrat kryesore të AUV-së. Sfida më e madhe është zbulimi në kohë i rreziqeve dhe zbatimi i vazhdueshëm i masave, nga importi dhe prodhimi deri te vendosja përfundimtare e produkteve në treg.