Inflacioni nga kriza energjetike të mos kalojë në Stagflacion

Nexhat Bexheti

Kriza energjetike e cila kushtimishtë ndikon në ritjen e çmimeve të mallrave të konsumit të gjërë,edhe ate tek mallrat bazike të jetës,Në treg dukshëm vërehet se çmimet filluan të riten shkallë shkallë me tempon enorme.Standardi jetësorë i cili është i brishtë nisi të rënohet në dëm të qytetarit,e sidomos tek shtresa sociale.Shporta mujore nuk do të arijë që qytetari t’a kalojë muajin me të ardhurat mujore minimale,Ky fakt e arsyeton kërkesën e sindikalistëve për ritjen e pagës minimale.Nga rethanat e papëlqyera qeveria sa më shpejtë të hartojë program mbrojtës për tejkalimin e krizës së ritjes të çmimeve të mallrave bazike jetësore.
Ekonomia e RMV-së.Gradualishtë futet nën veprimin e inflacionit të importuar inflacioni si dukuri më komplekse,vepron mbi ekonominë e shumë vendeve.

Mirëpo shumë vende e kalkulojnë inflacionin në punën ekonomike të subjekteve,dhe e mbajnë nën kontrol,me ritjen e brutoproduktit vendor,Subjekteve prodhuese t’u liferohen kredi afatshkurta pa norma interesi,që të mos ngecë prodhimi,po ashtu dhe me racionalizimin e të dalave,si dhe me parashikimin e shkallës së inflacionit,e cila ndikon në zhvillimin ekonomik të vendit,dhe me hapjen e vendeve të reja të punës,e lidhur nga investimet e huaja në përpunimin dhe prodhimin e mallrave për eksport.

Mirpo ka raste kur inflacioni të jetë i dobishëm kur nuk e kalon normën një shifrore,në këtë rastë ekonomija ka gjasa t’a ritë indeksin e zhvillimit.Nga kjo gjendje qeveria me program antikrizor të avancuar dhe profesional mundet t’a kthejë krizën në përparësi.
Në vendet ku inflacioni është njëshifrorë, inflacioni, në ato vende,nuk ka ritje të theksuara të çmimeve,edhe valuta e vendit ndaj euros nuk ka ritje.
Shiquar ekonominë e RMV-së. Hetohen dobësitë disa vjeçare të politikës makroekonomike,e cila nuk ka program adekuat për t’a vënë nën kontrol ritjen e inflacionit,sepse inflacioni ka ritje enorme dhe nëse e kalon dyshifrorin,që është parametër i rezikshëm pë ekonominë nacionale.Sidomos tani kur ndikimi nga jashtë mundet të jatë fatal për ekonominë e RMV-së.
Banka popullore bën përpjekje që ta mbajë kursin devizor stabil,me masa antiekonomike,me kreditë e jashtme,kjo masë është fatale për ekonominë,e cila e ulë standardin jetësor, të qytetarëve,dhe nuk ka ngritje të indeksit zhvillimor.

Politika makroekonomike e RMV-së,bazohet në mbajtjen stabile të kursit devizor kundrejt Euros.Në kohrat e krizave ndërkombtare praktikohet kurrsi devizor rëshqitës periodik dhe me afat kohor,me qëllim që të ritet eksportit i mallrave vendor,kjo dukuri do të manifestohet me derdhjen e devizave nga vendet tjera,indirektë e mban kondicionin zhvillimor të ekonomisë.
Nëse nuk hartohet program ekonomike gjatë veprimit të krizës së importuar ndërkombtare,ka gjasa që vendet e punës shkurtohen,jeta shtrejtohet,dhe inflacioni në ritje, manifestohet ngecje e zhvillimit ekonomik, këto dukuri ekonomike e çojnë ekonominë e vendit në Stagflacion.
Stagflacioni është dukuri e re,ai paraqitet te ekonomitë e vedeve kur inflacioni del nga kontroli,me normë të lartë të përqindjes,dhe i shoqruar me stagnimin,apo me uljen e përqindjes së zhvillimit ekonopmik,dhe me shkurtimin e vendeve të punës,ritet papunsia në vend.Stagflacioni është i rezikshëm pë ekonominë e vendit,e zhvillon spiralen e krizave dhe pakënaqësitë tjera sociale të qytetarëve,inicohen proteste dhe destabilizim social.

Qeveria duhet të gjeje shkathtësi që të përballet me sukses kundër Stagflacionin,të bëje analiza dhe hulumtime për të gjetur metoda progresive tjera,në krahasim me ekzistueset.
Më se e dëmshme është që të ndikohet politikisht ndaj dukurive ekonomike,me ekonomi të meren ekspertë,e jo politikanët,ka mungesë të programit ekonomik nacional, partit qeveritare i zbatojnë programet partiake të pa sofistifikuara nuk i përgjigjen frymës së ekonomisë globale.Andaj shkatrohen ekonomitë nacionale,dhe migrimi në ritje,vendi stagnon ndërsa vendet fqinjë ecin përpara me zhvillim ekonomik.