Maqedonia e vetmuar!

Mersel Bilalli

Politikat e sëmura e kthejnë një shtet normal në spital mendor

Këngëtari kanadez Leonard Cohen, i cili ka vdekur dhjetë vjet më parë, la pas këngën legjendare “DANCE ME TO THE END OF LOVE” (Më vallëzo deri në fund të dashurisë), të cilën shumë veta e konsiderojnë një himn dashurie. Në fakt, megjithëse kënga ka një titull eritik, ajo është frymëzuar nga tmerri më i madh që bota ka përjetuar ndonjëherë – Holokausti. Domethënë, në kampet e vdekjes, kuartetet e harqeve u detyruan të luanin para tmerrit të shpirtrave të pafajshëm që mbyteshin dhe digjeshin. Cohen, vetë një hebre, e përjetoi edhe vet një tmerr të tillë nga ideologjia e çmendur e një “udhëheqësi” të sëmurë mendorë me vese traumatike.
Gjysmë shekulli më vonë, gjatë luftës së tmerrshme të të ashtuquajturve “islamistë” në Siri, shumë gra, burra dhe fëmijë përjetuan vuajtje të tmerrshme – vrasje në një mënyrë të mjerueshme, përdhunime, hedhje nga ndërtesat, etj.! Kjo nuk është më çështje për analizë politike, por për mjekësi mendore. Kjo krijoi një valë të madhe refugjatësh që u drejtuan drejt Evropës. Policia e Orbán-it u përball brutalisht me një masë të prekshme refugjatësh të rraskapitur, duke u treguar atyre se nuk ishin të mirëpritur në Hungari me asnjë kusht. Shumë fëmijë vdiqën nga të ftohtit të bllokuar në telat me gjemba të ngritur nga regjimi i Orbán-it. Disa vite më vonë, Freedom House e shpalli Hungarinë vendin e parë “jodemokratik” në BE.
Orbán madje e justifikoi agresionin e Rusisë kundër Ukrainës, i cili u dënua nga të gjitha vendet kryesore evropiane. Në një moment, ministri i tij Péter Szijjártó madje e kërcënoi Ukrainën me forcë ushtarake, gjoja “për të mbrojtur hungarezët në Paskarpate”! Ai madje një here e quajti qytetin bregdetar kroat të Rijekës një “port hungarez”! Njerëz të tillë ishin perëndi të vetëshpallura, por ata nuk ishin as njerëz. Orbán forcoi fuqishëm lidhjet me shumë udhëheqës të krahut të djathtë në të gjithë BE-në dhe më gjerë, duke përfshirë Serbinë e Vuçíqit, me Republikën Srpska dhe me Maqedoninë. Deri në agresionin rus kundër Ukrainës, Orban kishte mbështetje të fortë nga shumë populistë evropianë, si Janez Jansha, Andrej Babis, Mateusz Morawiecki, etj. Por pas agresionit rus, ai mbeti i vetëm kundër të gjithëve. Tani, në të gjitha sondazhet zgjedhore, Orban është një e kaluar. Zgjedhjet janë më pak se dy muaj larg, dhe partia opozitare “TISZ” e Peter Magyar ka një epërsi të fortë prej mbi 10 përqind. Partia e Magyar ka mbështetje të fortë, veçanërisht në mesin e popullsisë së re.
Populizmi i Orbanit nuk po shitet më, edhe për shkak të tre viteve të stanjacionit ekonomik. Opozita “TISZ” premton funksionalitet me BE-në dhe lirimin e miliarda eurove nga fondet e ngrira të BE-së. Aktualisht, Hungaria ka çmime të larta të karburantit, madje shumë hungarezë afër kufitrit mbushin makinat e tyre me karburant në Kroaci, andaj edhe shakaja për Ministrin Kroat të Ekonomisë, Ante Šusár, se “nafta e lirë ruse me sa duket po bëhet më e shtrenjtë në stacionet tuaja të benzinës”. Orbán i dha Hungarisë një glorifikim të rremë që tani ndihet si një poshtërim i vërtetë. Përmes gënjeshtrave të vazhdueshme, ai dhe bashkëpunëtorët e tij kanë ndërtuar parajsën e tyre në qiell, duke krijuar ferr për njerëzit e zakonshëm në tokë. Historia është plot me shembuj të lidershipit të lirë që u kushton shtrenjtë të tjerëve.
Maqedonia pa aleatë?!
Së shpejti Maqedonia do të mbetet e vetme në një botë të rrezikshme dhe të trazuar. Madje miqësia me botën serbe nuk është një garanci. Të besosh se Serbia e Vuçiçit mund të kujdeset më së miri për Maqedoninë është si të besosh se një ujk mund të kujdeset më së miri për një dele. Për vite me radhë, “udhëheqësit” e saj të vegjël në përpjekjet e tyre për t’u transformuar në udhëheqës të mëdhenj në fakt kanë minuar të ardhmen e vendit. Për shumë vite, disa “udhëheqës” e mbanin mendjen në xhepa dhe moralin në kasaforta. Fatkeqësisht, ata vazhdojnë ta bëjnë këtë edhe tani, kur edhe fuqitë e mëdha janë shumë të kujdesshme në atë që bëjnë. Së shpejti Orban do të zhduket, dhe Vuçiç do të humbet. Dodik tashmë ka bërë një marrëveshje. Kurse Maqedonia lindron pa busull, por me kokëfortësi drejt të panjohurës, e pavetëdijshme se çdo ditë e humbur është një ditë më afër katastrofës. Por ajo vazhdon të injorojë të mundshmen dhe të lavdërojë të pamundurën, duke mos dashur të kuptojmë se në gjeopolitikë, fati është ai që përzien letrat, por ne vet duhet të luajmë me to. Larg nesh janë tanimë kohërat e iluzioneve absolutisht të çmendura se raca e bardhë e botës e kishte origjinën nga një “protofis paraantok i quajtur Makedonoid” që qarkullonte në mediat kombëtare si një përzierje e fantazisë, komedisë dhe tragjedisë.
Ndonjëherë fantazia është fatale nëse nuk dimë me çfarë ta krahasojmë. Fatkeqësisht, në vendin tonë, rotacionet politike kanë ndryshuar vetëm në orientimin gjeopolitik, por deformimet e brendshme kanë mbetur pothuajse gjithmonë të njëjta. Për të arritur të pabesueshmen, duhet bërë të pamundurën. Kurse ne nuk bëjmë as të mundurën! Edhe pas 35 vitesh, ne ende nuk kemi një sistem të bazuar në meritë (sistem meritash), i cili është alfa dhe omega për çdo lëvizje përpara. Ne shpenzojmë një miliard euro në vit për administratorë të tepërt dhe punonjës fiktivë me kontrata të përkohshme. Këtu, dëmi efektiv është mbi dy miliardë euro në vit, nëse marrim parasysh se një miliard i tillë do të ridrejtohej në ekonomi.
Është e qartë se nuk duam të jemi në BE!
“Argumentet” tona për njohjen e pakicës maqedonase në Sofje janë një alibi për moszbatimin e marrëveshjes me BE-në, që është përfshirja e pakicës bullgare në Kushtetutë. Ky është pozicioni i vërtetë. Do të kishte qenë ndryshe nëse do të kishim hyrë në BE para bullgarëve. Atëherë do të kishim qenë në gjendje të diktojmë kushte. Por, me kokëfortësi gomari, mbetëm të fundit. Dhe tani të gjithë po na ngjiten në qafë. Nesër Shqipëria mund të bëjë të njëjtën gjë. Duhet ta dimë se BE-ja nuk është një mbishtet, por një bashkim shtetesh të pavarura. Në BE kemi një standard të lartë të të drejtave etnike. Por, ja që Greqia është ajo e cila nuk njeh fare pakica (a ka – turq, shqiptarë, maqedonas, bullgarë, vllehë). Estonia, Letonia dhe Lituania gjithashtu kanë probleme me pakicat, por për shkak të frikës nga Rusia, ato po ecin me kujdes në këtë proces. Kërkesa jonë që Bullgaria të njohë pakicën maqedonase shkon përtej oportunitetit politike, përveç nëse kemi ndonjë axhendë tjetër pas asaj maske. Duket se qeveria e ktuit i urren yjet e BE-së, kurse kjo është vrasje kolektive.

Nëse nuk do të kishim qenë aleat me çmendurinë, do të kishim qenë në BE shumë kohë më parë. Që nga viti 2004, ose ndoshta që nga viti 2007. Por humbëm pothuajse gjysmë shekulli, për atë që duhej ta kishim bërë me kohë – ndryshimi i emrit. Si rrugëdalje, pushteti shkonte në zgjedhje të parakohshme dhe u shndërruan të gjitha fitoret zgjedhore në disfata historike. Çdo vonesë ka kamatën e vet penalizuese, dhe ne tani e shohim këtë, por nuk mbushemi mend. Nuk është larg logjikës që qeveria nuk na do në BE, sepse jemi një shtet privat me 5-6 oligarkë, të cilët nëse hyjmë në BE humbasin “pronësinë” e tyre mbi shtetin. Ndoshta dikush mendon se është më mirë të kujdeset për të ata pesë sesa për një popull të tërë?! Ne tashmë e kemi provuar veten në anomali të forta. “Nëntoka” jonë ka shkatërruar gjithçka që jeton mbi tokë. Nga vendi i dytë më i zhvilluar në rajon (midis 17 vendeve të Evropës Lindore dhe Juglindore), tani jemi në vendin e fundit. Por dikush punoi në emër të popullit dhe për llogari të veten. Diplomatë me qëllime të mira na kanë thënë vazhdimisht se politika ndërkombëtare nuk është një listë dëshirash, por një listë detyrash të vështira që shpëtojnë fatet. Përndryshe, askush nuk mund të garantojë se nuk do të dëgjojmë muzikë “Holokausti” para ndonjë krematoriumi apostafat për shtete. Shpirti i qindra mijëra të rinjve dhe fëmijëve tanë nuk do të na falë kurrë që i dëbuam nga shtëpitë e tyre, duke i bërë të ndihen më mirë kudo tjetër në botë sesa në atdheun e tyre. Në jetë, çdo gabim paguhet, por disa e bëjnë, dhe të tjerët i paguajnë. Dihet se aty ku lulëzon marrëzia, mençuria vyshket menjëherë.