Muaji i Agjërimit si ndërhyrje në vetëdije

“O ju që besuat! Ju është bërë obligim agjërimi, ashtu siç u ishte bërë obligim
atyre para jush, që të bëheni të devotshëm.” (El-Bekare,183)

Nga Afrim Tahiri, teolog

A duhet ta kuptojmë Muajin e Agjërimit vetëm si një ndërprerje të zakonshme të ritmit
tonë biologjik? Pse mos ta kuptojmë këtë Muaj si një ndërhyrje në strukturën e vetëdijes
sonë? Vetë Kur’ani, (ajeti që sollëm në krye të këtij shkrimi) kur flet për obligimin e
agjërimit, nuk ndalet te uria, por te qëllimi i saj i cili nuk është thjesht përmbajtja nga
ushqimi dhe uji, por formimi i vetëdijes – devotshmëria si gjendje e zgjuar e shpirtit.
Pa dyshim, Ramazani nuk na kërkon vetëm të ndalojmë ushqimin dhe ujin në kohë të
caktuar, por, mbi të gjitha, të ndalojmë automatizmin tonë. Sot kur gjithçka po rrjedh me
një ritëm gati të papërballueshëm për kapacitetet njerëzore, agjërimin duhet ta
akceptojmë si një akt të qëllimshëm ngadalësimi. Dhe ndoshta pikërisht këtu qëndron
dimensioni i tij më fisnik: agjërimi është një revoltë e qetë kundër teprisë. Është një
ndalim i vetëdijshëm në një botë që na mëson të mos ndalemi kurrë.
Gjithnjë agjërimin e kemi përkufizuar si durim. Por durimi, në kuptimin e tij më të thellë,
nuk është vetëm përballim i urisë, i etjes. Mbi të gjitha, është disiplinë e brendshme e
dëshirës. Uria fizike bëhet metaforë e boshllëkut që e mbartim brenda nesh, një
boshllëk që zakonisht përpiqemi ta mbushim me ushqim, me fjalë të tepërta, me
reagime të menjëhershme. Agjërimi na fton ta shohim këtë boshllëk jo si kërcënim ndaj
të cilit duhet të reagojmë, por si hapësirë. Pikërisht në këtë hapësirë lind reflektimi.
Prandaj Pejgamberi s.a.v.s. e theksonte se agjërimi nuk është vetëm privim trupor, por
përmbajtje morale: “Kush nuk e lë fjalën e rreme dhe veprimin sipas saj, Allahu nuk ka
nevojë që ai të lërë ushqimin dhe pijen e tij” (“Libri i Agjërimit”, Sahih al-Buhari). Kjo do
të thotë se boshllëku që krijon uria duhet të mbushet me vetëdije, jo me hipokrizi.
Në traditën shpirtërore islame, muaji i agjërimit lidhet me shpalljen, me fjalën hyjnore që
zbret në një zemër të përgatitur: “Muaji i Ramazanit është ai në të cilin zbriti Kur’ani,
udhëzim për njerëzit…” (El-Bekare, 185). Por përgatitja nuk është vetëm rituale; ajo
është ekzistenciale. Një zemër e mbingarkuar nga zhurma e përditshme nuk mund ta
dëgjojë qartësisht fjalën e thellë. Prandaj agjërimi është edhe pastrim i akustikës së
brendshme. Ai ul zhurmën për të rritur dëgjimin. Ul pasionin për të shtuar
devotshmërinë. Ai na mëson të heshtim që të mund të dëgjojmë, jo vetëm me veshë,
por me zemër.

Në këtë kuptim, agjërimi nuk është thjesht privim; është riorganizim i hierarkisë së
nevojave. Ai e zhvendos theksin nga “dua” tek “kam nevojë”. Dhe kur kjo zhvendosje
ndodh sinqerisht, njeriu fillon të kuptojë se shumë nga ato që i konsideronte të
domosdoshme janë në fakt luks i padukshëm. Kjo vetëdije prodhon përulësi, apo,
pranimin se jemi qenie të kufizuara dhe të varura nga mëshira e Krijuesit. Hadithi kudsij
e thekson këtë dimension të veçantë: “Çdo vepër e birit të Ademit është për të, përveç
agjërimit; ai është për Mua dhe Unë shpërblej për të” (Sahih al-Buhari) Agjërimi është
akt i fshehtë, i brendshëm, që e lidh njeriun drejtpërdrejt me Zotin, përtej syrit të
publikut.
Agjërimi është gjithashtu një akt solidariteti. Kur ndiejmë urinë, nuk e kuptojmë vetëm
trupin tonë; ne kuptojmë një realitet shoqëror. Ura që ndërtohet midis përvojës
personale dhe dhimbjes kolektive është një nga mrekullitë morale të këtij muaji. Por kjo
urë mbetet simbolike nëse nuk shndërrohet në veprim. Pejgamberi s.a.v.s. ka thënë:
“Nuk është besimtar ai që fle i ngopur ndërsa fqinji i tij është i uritur” (“Al-Mu’jam al-
Kabir”, Imam Taberaniu). Kjo e kthen urinë tonë në thirrje për ndarje, për kujdes, për
drejtësi.
Në një plan më të thellë, agjërimi është ushtrim lirie, çlirimi. Çlirim nga instinkti i
menjëhershëm, nga reagimi impulsiv, nga nevoja për ta pasur gjithçka tani. Kur themi
që agjërimi është “ushtrim lirie”, nuk po flasim për një ide abstrakte. Po flasim për
momentin kur të merr uria dhe ti e di që mund të hash, por zgjedh të mos hash. Aty
ndodh diçka e vogël, por shumë e rëndësishme brenda teje. Ti kupton se nuk je i
detyruar t’i bindesh çdo impulsi. Prandaj Pejgamberi s.a.v.s. ka thënë: “Agjërimi është
mburojë. Kur ndonjëri prej jush është duke agjëruar, le të mos flasë fjalë të ndyta dhe të
mos sillet me injorancë. E nëse dikush e provokon, le të thotë: Unë jam agjërueshëm”
(Sahih Muslim). Kjo është mburoja: hapësira mes provokimit dhe reagimit, mes ndjenjës
dhe veprimit.
Ne jetojmë në një kohë ku çdo gjë është “tani”. Porosinë e duam tani. Ushqimin, tani.
Argëtimin, tani. Nëse diçka vonohet, bezdisemi. Agjërimi na mëson të presim. Dhe pritja
është ushtrim karakteri. Kur pret iftarin gjithë ditën, ai moment bëhet më i vlefshëm. Një
gotë ujë ka shije tjetër. Një copë bukë ka peshë tjetër. Sepse ke pritur për të. Dhe pritja
e rrit mirënjohjen. Njeriu që mëson të presë bëhet më i përmbajtur në zemërim, më i
matur në vendime, më i qetë në debat.
Prandaj ky muaj nuk është vetëm çështje stomaku. Është çështje zemre dhe karakteri.
Nëse dalim prej tij pak më të duruar, pak më të qetë, pak më të zotët mbi veten, atëherë
e kemi kuptuar vërtet çfarë do të thotë liri, të lirohesh.
Por ka edhe një rrezik: që agjërimi të reduktohet në performancë. Kur ai bëhet statistikë,
sa orë, sa ditë, sa rituale, sa aktivitete, çfarë programi do ta përcjell muajin e agjërimit,
cilat xhami do t’i vizitojmë, çka do të ligjerojmë etj. etj. atëherë kemi humbur

dimensionin e tij transformues. Qëllimi nuk është të dalim nga ky muaj me një rekord
durimi, por me një ndjeshmëri më të hollë. Nëse pas agjërimit vazhdojmë të jemi të
ashpër në gjuhë, të padrejtë në gjykim, të pandjeshëm ndaj të dobëtit, të tunduar ndaj
gënjeshtrës, të padrejtës, vjedhjes, hipokrit, intrigant, atëherë kemi agjëruar vetëm me
trupin, jo me vetëdijen. Muaji i agjërimit është një laborator etik. Ai na ofron tridhjetë ditë
për ta riformuar marrëdhënien tonë me veten, me tjetrin dhe me Zotin, Krijuesin tonë
dhe të Gjithësisë. Është një kohë kur njeriu mund të riformatohet, ta rishkruajë
narrativën e vet të brendshme: nga një subjekt që vetëm ha e pi, në një subjekt që
reflekton; nga një qenie që kërkon vazhdimisht, në një qenie që falënderon.
Pra, mos ta jetojmë këtë muaj si një kalendar që duhet përmbushur, por si një mundësi
që duhet zbuluar. Sepse agjërimi, në thelbin e vet më të bukur, është art i heshtjes që
flet. Le të jemi të uritur për mëshirë, të etur për drejtësi dhe të hapur për udhëzim, ashtu
siç e kërkon Ai që e bëri agjërimin rrugë drejt devotshmërisë.
Uroj që ky muaj i shenjtë të sjellë paqe në zemrat tona, bekim në familjet tona dhe
mëshirë në jetën e gjithë njerëzimit!

(Autori është drejtues i LMR në BFI)