I shpëtoi 8 herë ekzekutimit, i dënuari që kaloi më shumë se 70 vjet në burg vdes 101-vjeç në SHBA

Francis Clifford Smith, i cili u dënua për vrasje në vitin 1950, kur ishte vetëm 25 vjeç, ka vdekur në moshën 101-vjeçare, pasi kaloi më shumë se shtatë dekada në burgjet amerikane.

Smith u përball tetë herë me ekzekutimin dhe në secilin rast iu caktua vakti i fundit, por dënimi me vdekje u shty. Ai e mohoi gjithmonë përfshirjen në vrasje, ndërsa me kalimin e viteve u ngritën dyshime serioze mbi fajësinë e tij dhe provat që çuan në dënimin e tij.

Smith ishte arrestuar në vitin 1949, i dyshuar për vrasjen e Grover Hart, një roje nate në një klub jahtesh në Connecticut. Ai ishte njëri nga dy personat e arrestuar për rastin, ndërsa personi tjetër pranoi një marrëveshje me prokurorinë dhe dëshmoi kundër Smithit.

Megjithatë, ndër vite, dëshmitarë të ndryshëm tërhoqën deklaratat e tyre, ndërsa një tjetër i burgosur më vonë pranoi se ishte autor i vrasjes. Edhe një prej oficerëve që kishte marrë në pyetje Smithin pas arrestimit deklaroi se besonte se ai ishte i pafajshëm.

“Madje nuk jam i sigurt se ai ishte i pranishëm në vendin e vrasjes”, kishte deklaruar majori Leo Carroll përpara Bordit të Faljeve.

Dyshimet mbi rastin bënë që ekzekutimet e planifikuara të Smithit të shtyheshin disa herë. Në vitin 1954, dënimi me vdekje iu shndërrua në burgim të përjetshëm.

Gjatë viteve të gjata në burg, Smith u bë i njohur edhe për kujdesin ndaj zogjve. Andrius Banevicius, zyrtar për informimin publik në Departamentin e Korrigjimeve të Connecticut, tregoi se Smith ushqente zogjtë në burgun Osborn dhe për këtë arsye u pagëzua me nofkën “Birdman of Osborn”, ose “Njeriu i zogjve të Osbornit”.

“Ai fuste sa më shumë bukë që mundej në rrobat e tij”, tregoi Banevicius, duke shtuar se gardianët shpesh mbyllnin një sy, pasi e dinin se Smith po e bënte këtë për të ushqyer zogjtë.

Smith kaloi më shumë se 70 vjet pas hekurave, me vetëm disa periudha të shkurtra jashtë burgut. Në vitin 1967, ai u arratis nga burgu, por u kap 12 ditë më vonë.

Në vitin 1974, ai u lejua të shkonte në shtëpi për natën e Krishtlindjes dhe u kthye të nesërmen. Një vit më vonë iu dha lirimi me kusht dhe qëndroi jashtë burgut për rreth 10 muaj, përpara se të arrestohej për një vjedhje të vogël dhe posedim të një arme, në shkelje të kushteve të lirimit.

Më vonë, Smith refuzoi disa përpjekje për ta rikthyer në sistemin e lirimit me kusht. Në vitin 2020, ai u vendos nën mbikëqyrje dhe u transferua në një qendër kujdesi për të moshuar, brenda sistemit të drejtësisë.

Në vitet e fundit të jetës, Smith jetoi në një institucion të specializuar për kujdesin ndaj personave të moshuar që kanë kaluar periudha të gjata në burg. David Skoczulek, zëdhënës i institucionit 60 West, ku Smith kaloi vitet e fundit, tha se ai vdiq në gjumë në qershor dhe më pas u dogj.

“Së thelbësisht, ai vdiq nga pleqëria”, tha Skoczulek, duke shtuar se Smith kishte shumë pak përfshirje familjare në momentet e fundit të jetës, por institucioni u kujdes që dëshirat e tij të respektoheshin dhe që gjithçka të bëhej me dinjitet.

Rasti i Smithit është kthyer ndërkohë në një shembull të debatit mbi plakjen e popullsisë së burgosur në Shtetet e Bashkuara. Studiuesja Stephanie Prost, e cila merret me të moshuarit dhe sistemin penitenciar në Universitetin e Louisville, tha se shumica e burgjeve përballen me raste të ngjashme.

Sipas saj, plakja e të burgosurve është një problem ndërkombëtar, i cili po shfaqet edhe në vende si Australia dhe Anglia, ndërsa në SHBA përmasat janë edhe më të mëdha.

Një studim i vitit 2025 ka treguar se numri i personave të moshës 55 vjeç e lart në burgjet amerikane është rritur me afro 400 për qind ndërmjet viteve 1991 dhe 2021.

Ndërkohë, Byroja e Regjistrimit të SHBA-së parashikon se deri në vitin 2030, të paktën një e treta e popullsisë së burgosur do të jetë mbi moshën 50-vjeçare.

Studiuesit po kërkojnë zgjidhje të reja për këtë situatë, përfshirë lirimin për arsye humanitare dhe lirimin për të moshuarit apo personat me nevoja të veçanta mjekësore.

Sipas ekspertëve, burgimi i gjatë mund të përshpejtojë procesin e plakjes. Disa probleme shëndetësore, përfshirë demencën, mund të shfaqen shumë më herët te personat që kanë kaluar një pjesë të madhe të jetës në burg.

“Shpesh themi se një person që vjen pas një periudhe të gjatë burgimi mund të jetë 60 vjeç, por të ketë gjendjen shëndetësore të një 90-vjeçari”, tha Skoczulek.

Smith dyshohet se vuante edhe nga demenca në fund të jetës, megjithëse Banevicius nuk e konfirmoi këtë për BBC-në. Ai tha vetëm se Smith përballej me probleme të lidhura me moshën.

“Ai ishte 101 vjeç e gjysmë. Për sa i përket jetëgjatësisë, ia doli mjaft mirë”, tha Banevicius.