MAQEDONIA E VERIUT PËRBALLË SFIDAVE SERIOZE EUROINTEGRUESE

Pyetja themelore nuk është vetëm nëse Maqedonia e Veriut do të vazhdojë rrugën e saj
drejt Evropës, por nëse elitat e saj politike do ta kuptojnë se e ardhmja evropiane
ndërtohet mbi dialog gjithëpërfshirës, kompromis demokratik, bashkëjetesë dhe
përgjegjësi historike ndaj qytetarëve të saj. Historia nuk do t’i kujtojë ata që vendosën
“vija të kuqe” ndaj së ardhmes, por ata që patën guximin politik të ndërtojnë ura mbi
krizat dhe ndarjet.
Nga Prof. dr. Skender Asani
Përkushtimi ndaj eurointegrimit ka qenë një nga prioritetet më të larta politike dhe qytetare të
qytetarëve të Maqedonisë së Veriut që nga themelimi i shtetit në vitet ’90. Për dekada me radhë,
qytetarët kanë investuar besimin, durimin dhe optimizmin e tyre në bindjen se projekti evropian
do të garantojë stabilitet, demokraci funksionale, barazi ndëretnike dhe avancim institucional.
Kjo rrugë tregon se pothuaj çdo hap drejt strukturave euroatlantike është shoqëruar me pengesa
të reja, herë të nxitura nga faktorë të jashtëm me agjenda gjeopolitike dhe herë të gjeneruara nga
dinamikat e brendshme politike që kanë frenuar reformat dhe konsensusin shtetëror.
Procesi i integrimit evropian është shndërruar në një përpjekje të zgjatur, të karakterizuar nga
vonesa, pasiguri dhe kriza të përsëritura, ku idealet qytetare shpesh bien ndesh me kalkulimet
afatshkurtra politike. Aktualisht, ky proces ndodhet në një pikë kthese, e cila do të ndikojë jo
vetëm drejtimin strategjik të shtetit, por edhe identitetin e tij demokratik, karakterin multietnik
dhe besueshmërinë e projektit evropian në rajon.
Zhvillimet e fundit politike në Maqedoninë e Veriut, të reflektuara në deklaratat e zyrtarëve të
lartë shtetërorë lidhur me refuzimin e ndryshimeve kushtetuese dhe përcaktimin e “vijave të
kuqe”, sinjalizojnë fillimin e një faze të re tensionesh institucionale dhe diplomatike, me pasoja
të mundshme afatgjata për stabilitetin e brendshëm dhe orientimin strategjik euroatlantik të
vendit. Deklarata e ministrit të Jashtëm Timço Mucunski, në praninë e Sekretarit të Përgjithshëm
të Këshillit të Evropës, Alain Berset, se shteti “nuk është i gatshëm për ndryshime kushtetuese”,
nuk duhet parë vetëm si qëndrim politik i zakonshëm apo si pjesë e një debati të brendshëm
procedural. Përkundrazi, ajo sinjalizon një ndryshim të qartë në diskursin zyrtar, i cili po largohet
gradualisht nga paradigma integruese dhe po hyn në një fazë të retorikës më konfrontuese ndaj
partnerëve ndërkombëtarë.
Kjo ndodh në prag të debatit të rëndësishëm që pritet të zhvillohet në mesin e qershorit në
Parlamentin Evropian, ku eurodeputeti Thomas Waitz do të paraqesë raportin e progresit për
Maqedoninë e Veriut. Ky debat vlerësohet si një nga më të ndjeshmit dhe më të diskutueshmit në
vitet e fundit, sipas analizave diplomatike dhe politike. Fokusi i tij do të përfshijë jo vetëm
bllokimin e procesit të ndryshimeve kushtetuese, por edhe shqetësimet mbi funksionimin
demokratik, respektimin e standardeve evropiane dhe ruajtjen e karakterit multietnik të kornizës
kushtetuese. Vendimi i ardhshëm i Parlamentit Evropian mund të marrë një ton paralajmërues

dhe kritik politik, duke sinjalizuar se procesi i eurointegrimit të Maqedonisë së Veriut ndodhet në
një fazë vendimtare, potencialisht në një nga etapat përmbyllëse të izolimit të zgjatur
institucional dhe diplomatik.
Një aspekt shqetësues i situatës aktuale është perceptimi në rritje në qarqet ndërkombëtare se
esenca e Marrëveshjes së Ohrit po zbehet gradualisht, si pasojë e politikave të centralizimit
institucional, relativizimit të të drejtave kolektive dhe rritjes së tensioneve ndëretnike.
Marrëveshja e Ohrit, e konsideruar historikisht si themel i stabilitetit dhe bashkëjetesës në vend,
duket se po humb peshën e saj politike, ndërsa çështje si përdorimi i gjuhës shqipe, përfaqësimi
institucional dhe balanca ndëretnike po trajtohen gjithnjë e më shumë si tema të zakonshme
politike, e jo si parime të pandryshueshme të rendit kushtetues. Kjo krijon paqëndrueshmëri
politike dhe psikologjike, veçanërisht tek shqiptarët që e shohin Marrëveshjen e Ohrit si garanci
për ekzistencën e tyre politike dhe institucionale.
Nga këndvështrimi i analizës së komunikimit politik, retorika aktuale qeveritare përfaqëson një
model tipik të ndërtimit të narrativës së “rrethimit politik”, ku përgjegjësia për krizën zhvendoset
jashtë dhe aktorët ndërkombëtarë paraqiten si pengesë për sovranitetin dhe identitetin kombëtar.
Ky model përdoret zakonisht nga qeveritë që përballen me krizë legjitimiteti ose vonesa
reformash, duke synuar mobilizimin e opinionit të brendshëm përmes diskursit emocional dhe
nacionalist. Në rastin e Maqedonisë së Veriut, kjo qasje mbart rrezik serioz politik, pasi mund të
thellojë polarizimin ndëretnik, të rrisë tensionet me partnerët euroatlantikë dhe të minojë besimin
e qytetarëve në institucionet shtetërore.
Komuniteti ndërkombëtar duhet ta trajtojë këtë moment politik me seriozitet të shtuar, duke mos
e reduktuar situatën vetëm në çështje teknike të ndryshimeve kushtetuese apo mosmarrëveshjeve
bilaterale. Kriza aktuale ka marrë karakter strukturor dhe ndikon drejtpërdrejt në drejtimin
strategjik të shtetit. Çdo vonesë në angazhimin diplomatik dhe politik mund të ketë pasoja të
paparashikueshme për stabilitetin rajonal, veçanërisht duke pasur parasysh ndjeshmërinë
gjeopolitike të Ballkanit Perëndimor.
Mungesa e një angazhimi të qartë dhe transparent ndërkombëtar për të garantuar standardet
demokratike, për të mbrojtur Marrëveshjen e Ohrit dhe për të ruajtur procesin e integrimit
evropian rrit rrezikun që Maqedonia e Veriut të hyjë në një cikël të ri krize politike dhe
institucionale, me pasoja afatgjata për të gjithë rajonin.
Kjo analizë synon të shërbejë si një paralajmërim politik dhe diplomatik për opinionin vendor
dhe ndërkombëtar, duke theksuar se debati i qershorit në Parlamentin Evropian nuk duhet parë si
një formalitet parlamentar, por si një moment vendimtar për të ardhmen demokratike,
multietnike dhe evropiane të Maqedonisë së Veriut. Nëse proceset aktuale vazhdojnë me të
njëjtën dinamikë polarizimi politik dhe retorikë përjashtuese, rreziku i izolimit politik dhe krizës
së brendshme bëhet gjithnjë e më real, me pasoja që tejkalojnë diskursin politik dhe prekin
stabilitetin institucional dhe kohezionin shoqëror të shtetit.

Diskursi mbi krizën aktuale politike dhe institucionale në Maqedoninë e Veriut ka tejkaluar
debatet procedurale mbi ndryshimet kushtetuese dhe tashmë prek çështjen thelbësore të
orientimit historik të shtetit dhe aftësisë së tij për të ruajtur identitetin demokratik, multietnik dhe
evropian. Eskalimi i diskursit politik, relativizimi gradual i standardeve të Marrëveshjes së Ohrit
dhe krijimi i një atmosfere konfrontuese me partnerët ndërkombëtarë rrezikojnë jo vetëm
procesin e integrimit evropian, por edhe besimin qytetar dhe kohezionin institucional.
Prandaj, momenti aktual kërkon maturi qeveritare, vizion strategjik dhe rikthim të kulturës së
dialogut politik si kusht thelbësor për shmangien e izolimit dhe ruajtjen e orientimit evropian të
vendit.
Pyetja themelore nuk është vetëm nëse Maqedonia e Veriut do të vazhdojë rrugën e saj drejt
Evropës, por nëse elitat e saj politike do ta kuptojnë se e ardhmja evropiane ndërtohet mbi dialog
gjithëpërfshirës, kompromis demokratik, bashkëjetesë dhe përgjegjësi historike ndaj qytetarëve
të saj.
Historia nuk do t’i kujtojë ata që vendosën “vija të kuqe” ndaj së ardhmes, por ata që patën
guximin politik të ndërtojnë ura mbi krizat dhe ndarjet.
Shkup, 11 maj 2026