Komunizmin akoma nuk e kemi përjetuar

“Ne ishim një vend i ashtuquajtur komunist midis viteve 1945 dhe 1991, si një pjesë e mirë e botës, dhe doli që ai sistem nuk mund të funksionojë, se është i padrejtë, se nuk është demokratik, se është totalitar, se është në të kaluarën, se është i vdekur.” Mund ta dëgjoni këtë fjali, ose të ngjashme, ose një pjesë të saj në të gjitha pjesët e vendit tonë, si dhe në të gjitha vendet ish-“komuniste”.
Nëse po pyesni veten se për çfarë shërbejnë thonjëzat, përgjigjja është e thjeshtë: pavarësisht besimit popullor, asnjë nga vendet “komuniste” nuk ishte komuniste dhe as nuk pretendoi ndonjëherë të ishte.
Sistemi ekonomik në të cilin jetonim ishte socialist, i cili u konceptua si një proces zhvillimi që do të na çonte në komunizëm përmes një sistemi politik në të cilin ekziston një parti avangardë, qëllimi i vetëm i shpallur i së cilës në atë udhëtim historik është arritja e komunizmit.
Kështu, kur një parti quhej komuniste, kjo ndodhte sepse ideali i saj ishte një shoqëri komuniste që duhej të realizohej në një moment në të ardhmen. Prandaj, ju nuk jetonit nën komunizëm. Pyetja që lind tani, logjikisht, është:
Ëndrra e Marksit dhe Engelsit ishte një shoqëri në të cilën do të ketë shoqërim të lirë të njerëzve të lirë, ku nuk do të ketë ndarje midis interesit privat dhe atij të përgjithshëm, ku dy interesat do të jenë identike me njëri-tjetrin. Duhet të jetë një shoqëri ku të gjithë mund të marrin një arsim të plotë në çfarëdo që i pëlqen dhe që tërhiqet.
Në vend të një sistemi në të cilin çdo njeri duhet të zgjedhë një profesion dhe të qëndrojë në të për të mbijetuar, në një shoqëri komuniste çdo njeri do të ketë mundësinë “të bëjë këtë sot dhe nesër, të gjuajë në mëngjes, të peshkojë në pasdite, të rrisë lopë në mbrëmje dhe të kritikojë pas darkës”, shkroi Karl Marksi në “Ideologjia Gjermane”.
Me fjalë të tjera, do të ketë një heqje të ndarjes së punës, e cila do të bëhet e pakuptimtë dhe e panevojshme, sepse ky sistem para së gjithash do të karakterizohet nga teknologjia e përparuar e prodhimit që do të sjellë bollëk material që do të mundësojë shpërndarjen falas të shumicës ose të të gjitha produkteve për shkak të faktit se impiantet dhe mjetet e prodhimit do të jenë në pronësi të komunitetit, domethënë kolektivit: të gjithë njerëzve dhe askush individualisht.
Një pasojë e drejtpërdrejtë e kësaj do të jetë shkatërrimi i mungesës në të gjitha aspektet e mundshme, dhe marrëdhëniet ekonomike nuk do të përcaktojnë më marrëdhëniet në shoqëri.
Slogani i Marksit, “nga secili sipas aftësisë, secilit sipas nevojës”, do të thotë se nuk ka rëndësi sa kontribuon nëse kontribuon aq sa mundet, dhe nuk ka rëndësi sa merr nëse merr aq sa të nevojitet. Dikush mund të thotë se ekziston një korrelacion i drejtpërdrejtë midis thelbit të kësaj dhe asaj që tha Jezu Krishti kur e veja u dha shumë më pak para të varfërve sesa burrit të pasur, pasi ajo dha gjithçka që kishte dhe burri i pasur vetëm një pjesë të vogël.
Do të ishte gabim të mendohej se komunizmi është diçka e lidhur ngushtë me ekonominë dhe materialin. Çdo tjetërsim – qoftë etik, fizik apo psikologjik, në një nivel individual apo shoqëror – zhduket.
Një shoqëri komuniste së pari do t’i çlirojë individët nga orët e gjata të punës duke eliminuar shfrytëzimin dhe ndarjen midis pronarëve dhe punëtorëve, dhe më pas duke avancuar teknologjinë dhe prodhimin e automatizuar që do t’i çlirojë individët nga alienimi në kuptimin që jeta e tyre nuk do të sillet më rreth mbijetesës, gjë që çon në një sistem ku paguheni për punë në formën e parave që më pas duhet t’i përdorni për ushqim, strehim dhe nevoja të tjera.
Kështu, komunizmi duhet të jetë një shoqëri që do të karakterizohet nga një popullsi intelektuale me kohë dhe burime të lira në dispozicion me të cilat të gjithë do të jenë në gjendje të ndjekin interesat dhe hobi të tyre dhe në këtë mënyrë të kontribuojnë në pasurinë shoqërore dhe krijuese. Marksi besonte se “pasuria e vërtetë” është në të vërtetë sasia e kohës që dikush ka në dispozicion për të përmbushur pasionet e veta krijuese, qoftë në fushën e artit, shkencës, shpikjes, historisë, bujqësisë…
Kjo shkon krah për krah me idenë e Marksit për heqjen e ndarjes së punës, e cila nuk do të jetë e nevojshme në një shoqëri ku ka prodhim shumë të automatizuar dhe role të kufizuara pune.
Me të gjitha këto, një shoqëri komuniste nuk do të ketë nevojë për një shtet, funksioni themelor i të cilit që nga kohërat e lashta ka qenë të imponojë marrëdhënie hierarkike politike dhe ekonomike dhe kontroll mbi pronësinë dhe të rregullojë aktivitetet ekonomike kapitaliste. Në vend të kësaj, do të ketë demokraci bazë në nivelin e komunave, domethënë bashkive ose komuniteteve lokale (siç do të thoshim ne), por në një mjedis shoqëror dhe pune të hapur dhe bashkëpunues.
Bazuar në rethanat e kohës së sotme,dhe kërkesat e njerëzve për lirinë e plotë,ku njeriu ndaj njeriut të kuptohet si shpresë dhe mundësi e asesi si inkluzivitet.
Me fjalë të tjera, njerëzit janë nga natyra qenje politike, liria e të cilëve mund të realizohet dhe të mbahet vetëm përmes vetëvendosjes kolektive – ose asaj që ne e quajmë komunizëm demokratik. Komunizmi demokratik është aspirata për ta marrë këtë ideal të demokracisë sa më seriozisht të jetë e mundur, dhe për këtë arsye përfaqëson një vizion të lirisë.
Nexhat Bexheti