Opozitarizmi nuk është vetëm sheshi!
Nga Kristina Nano
Kryetare e LRE – Rinisja
Në jetën politike shqiptare është ngushtuar përkufizimi i opozitarizmit.
Jo gjithmonë me shpallje të mëdha, jo gjithmonë me fjalë të drejtpërdrejta, por si një filtër i heshtur që vepron mbi vlerësimin publik.
Opozitar quhet para së gjithash ai që kalon nga sheshi, nga protesta, nga ritmi i alarmit dhe nga temperatura e çastit.
Kush nuk kalon aty, mbetet në hije.
Mund të ketë ide, mund të ketë karakter, mund të ketë ndërtuar organizim, mendim, njerëz, parti a një kulturë të vogël përgjegjësie publike, prapë mbetet në hije.
Në një pjesë të jetës sonë politike, sheshi nuk po trajtohet më si mjet i kundërshtimit. Po trajtohet si licencë e tij.
Protesta është mjet legjitim i qytetarit të lirë. Vijnë çaste kur ajo bëhet e domosdoshme për t’i kujtuar pushtetit se kufijtë e tij nuk janë pronë private.
Një shoqëri që ia heq vetes këtë të drejtë i bën nder arbitraritetit.
Por pikërisht sepse protesta është mjet i rëndë, ajo nuk mund të ngrihet në kriterin e vetëm të legjitimitetit opozitar.
Kur një mjet bëhet licencë, ai fillon të ngushtojë vetë hapësirën që duhej të mbronte.
Atëherë kundërshtimi nuk matet më me përmbajtje, por me bindjen ndaj një forme.
Nuk pyetet më çfarë ideje ndërtohet, por kush ishte i pranishëm.
Nuk pyetet më çfarë standardi mbahet, por kush përsëriti sjelljen e duhur.
Një pluralitet i natyrshëm mënyrash zëvendësohet nga një uniformë.
Kur sheshi bëhet licencë, opozita humb pluralitetin e vet të brendshëm.
Kur humb pluralitetin e vet të brendshëm, stërvitet për bindje e jo për qeverisje.
Kur stërvitet për bindje e jo për qeverisje, nuk prodhon elitë shtetformuese.
Kur nuk prodhon elitë shtetformuese, nuk ndërton kulturë institucioni.
Kur nuk ndërton kulturë institucioni, nuk mban dot rend pa zhurmë.
Atëherë pushteti fiton monopolin e rendit edhe kur e ka humbur meritën për ta mbajtur atë.
Kjo prek më shumë se formën e sjelljes politike.
Prek mënyrën si formohet njeriu publik.
Një shoqëri që mësohet të njohë si opozitar të vërtetë vetëm atë që shfaqet në shesh dhe në ekran fillon të humbasë aftësinë për të vlerësuar qëndrueshmërinë e qetë.
Qytetari nuk mat më me gjykim, por me prani.
Nuk pyet më çfarë po ndërtohet, por kush u pa.
Nuk pyet më për standardin, por për momentin.
Politika, në vend që të formojë njerëz të lirë, fillon të formojë njerëz që presin rimbushje.
Kjo është forma më e heshtur e varësisë publike.
Njerëzit nuk detyrohen të mendojnë njësoj, mësohen të reagojnë njësoj.
Nuk u kërkohet të mbajnë një busull të brendshme, u mjafton ritmi i jashtëm.
Në këtë klimë, liria e kundërshtimit ngushtohet pa u shpallur.
Prandaj industria e protestës, kur bëhet mënyra kryesore e jetës opozitare, fillon t’i shërbejë pushtetit më shumë sesa e pranon vetë opozita.
Protesta pa pasojë i jep kohë pushtetit. Protesta si rit i vazhdueshëm i jep pushtetit alibinë e rendit.
Protesta si monopol emocional e stërvit opozitën në mobilizim, por jo në ndërtim.
I mëson njerëzit të mblidhen, por jo të mbajnë.
I mëson të shpallin tani, por jo të ndërtojnë nesër.
Bashkimi i vërtetë pranon pluralitetin e mënyrave me të cilat qytetarët i qëndrojnë pushtetit përballë.
Uniforma kërkon një formë të vetme reagimi dhe i shpall të dyshimta format e tjera.
Bashkimi e zgjeron hapësirën e kundërshtimit.
Uniforma e administron atë.
Me këtë masë duhen gjykuar edhe thirrjet për bashkim opozitar.
Pyetja e parë nuk është çfarë deklarohet, por kush pranohet.
Kush hyn? Kush mbetet jashtë?
A nderohet çdo formë e ndershme kundërshtimi, apo vetëm ajo që kalon përmes licencës së sheshit?
Nëse një opozitarizëm i qartë, i artikuluar dhe i djathtë përjashtohet sepse nuk i bindet këtij kushti, atëherë nuk kemi bashkim opozitar.
Kemi kontroll mbi kufijtë e opozitës.
LRE – Rinisja është opozitare dhe e djathtë. Nuk është ftuar. Ky fakt mjafton.
Nuk kërkon dramë. Nuk kërkon stoli.
Tregon vetëm se filtri ekziston.
Opozitarizmi nuk po matet me përmbajtje, por me konformitet ndaj një forme të vetme.
Pushteti nuk trembet nga një opozitë që ka vetëm një rit.
Trembet nga një opozitë që ka shumë forma jete.
Nuk trembet nga sheshi që përsërit vetveten.
Trembet nga një kulturë qytetare që nuk ka nevojë për licencë për të kundërshtuar.
Nuk trembet nga britma.
Trembet nga karakteri.
Këtu provohet edhe lidershipi.
Lideri i dobët ka frikë nga qytetari që ka kohë të mendojë, sepse mendimi i lirë nuk jeton gjatë nën temperaturë të huaj.
Prandaj ai ka nevojë për alarm të përhershëm.
Urgjenca e mban gjallë atë që standardi nuk e mban dot.
Lideri i fortë kërkon të kundërtën.
Nuk kërkon qytetar të eksituar, por qytetar të formuar.
Nuk jeton nga urgjenca, por nga karakteri. Nuk ndërton varësi nga momenti, por standard që qëndron edhe kur momenti kalon.
Nuk kërkon vetëm trup në shesh, kërkon njerëz që mbajnë barrë edhe kur kamera është fikur.
E di se njeriu i lirë nuk prodhohet me kambanë alarmi.
Prodhohet me të vërtetë, me besim, me punë të vogël, me prova të përditshme dhe me disiplinë që nuk ka nevojë të bërtasë për të ekzistuar.
Prandaj opozitarizmi i vërtetë nuk është vetëm akt rrugor.
Është më parë qëndresë morale, ideore dhe doktrinore.
Është aftësia për t’i qëndruar qeverisjes së keqe përballë pa pranuar se i vetmi kundërshtim i vlefshëm është ai që ndez temperaturë.
Është ruajtja e së drejtës për të ndërtuar karakter, standard, rrjet, gjuhë, formë dhe njerëz të ndershëm pa kërkuar licencë nga pronarët e ritit.
Opozitarizmi jeton edhe përtej sheshit, në librin që shkruhet pa sponsor, në partinë e vogël që nuk shitet, te njeriu që nuk bëhet pasqyrë e pushtetit.
Shqipëria nuk ka nevojë për më shumë pronarë sheshi.
Ka nevojë për më shumë njerëz të lirë.
Ka nevojë për më shumë formë.
Ka nevojë për më shumë karakter.
Pyetja e madhe nuk është kush e mbush sheshin sot.
Pyetja e madhe është kush është në gjendje t’i japë vendit nesër një rend më të ndershëm, një gjuhë më të vërtetë dhe një alternativë që nuk është vetëm kundër dikujt, por për diçka më të lartë.
Në çastin kur opozita ia dorëzon të vërtetën ritit, ajo e humb lirinë e vet përpara se të fitojë pushtetin.
Kristina Nano
Kryetare e LRE – Rinisja
