Nga kuzhina e të varfërve në Shkup tek ushqimi i ftohtë – si shpenzohen 1.5 milion euro

239 denarë për vakt, por qytetarët marrin ushqim të ftohtë dhe të varfër në “kuzhinat popullore” në Shkup. Në vend të një vakti të ngrohtë dhe dinjitoz, qytetarët më të rrezikuar socialisht në Shkup shpesh marrin ushqim të ftohtë, të pakët dhe të shpërndarë në rrugë, pavarësisht se shteti paguan 239 denarë për çdo vakt.

Sipas një hulumtimi të publikuar nga BIRN dhe Qendra për Komunikime Qytetare (QKQ), në të ashtuquajturat “kuzhina popullore” ka devijime serioze nga kontrata e tenderit, i cili vlen rreth 1.5 milion euro në vit.

Menu në letër, tjetër në realitet

Edhe pse kontrata parashikon ushqim të gatuar gjatë javës dhe pako për fundjavë, në praktikë qytetarët shpesh marrin ushqim të thatë, të ftohtë dhe jo sipas menusë.

Në një rast konkret, në vend të merlucit me oriz dhe sallatë, qytetarëve u janë shpërndarë lepinje, feta të konservuara, lëng dhe tortë. Në raste të tjera, në vend të musakasë është dhënë spinaq, ndërsa disa vakte kanë përfshirë vetëm makarona me bukë ose feta të ftohta me pak perime.

Shpërndarje në rrugë, jo në ambiente

Megjithëse tenderi parashikon shërbim në ambiente të përshtatshme, ushqimi në shumë raste shpërndahet nga furgonë, në trotuare apo parkingje të improvizuara.

Në lagjen Çento, qytetarët presin në radhë jashtë një objekti të rrënuar, ndërsa ushqimi u jepet direkt nga automjeti. Shumë prej tyre thonë se ky është vakti i vetëm i ditës.

“Edhe ne jemi njerëz, nuk jemi bagëti,” u shpreh një e moshuar e revoltuar.

Cilësi e dobët, por njerëzit falënderues

Pavarësisht kritikave për cilësinë, përfituesit shpesh shprehen mirënjohës që marrin diçka për të ngrënë, sidomos pasi vitin e kaluar mbetën pa vakte për disa muaj për shkak të vonesave në tender.

Ata ankohen për ushqimin e ftohtë dhe të dobët, ndërsa si më të pranueshme vlerësojnë fasulet, orizin me mish apo bizelet.

Çmime të diskutueshme

Hulumtimi tregon dallime të mëdha në çmimin për vakt në qytete të ndryshme:

Shkup: 239 denarë
Tetovë: 105 denarë
Kumanovë: 313 denarë

Sipas llogaritjeve të BIRN, ushqimi i shpërndarë në një ditë kushtonte rreth 111 denarë në treg, pothuajse gjysma e asaj që paguan shteti.

Institucionet: “Nuk ka parregullsi”

Kompania “Party Service Leo”, e cila realizon tenderin, pretendon se respekton kontratën dhe se rastet e devijimeve janë të izoluara, të shkaktuara nga probleme teknike.

Nga ana tjetër, Ministria e Politikës Sociale thotë se nuk ka evidentuar asnjë parregullsi dhe nuk ka marrë ankesa nga përfituesit.

Megjithatë, organizatat që kanë monitoruar procesin theksojnë se zbatimi në terren dallon ndjeshëm nga ajo që është parashikuar në dokumente.

“Paguhen shumë para, por ne mbetemi të uritur”

Shumë përfitues u shprehën të habitur kur mësuan se shteti paguan rreth 7,200 denarë në muaj për secilin prej tyre.

“Kaq shumë para, dhe ne jemi ende të uritur. Të paktën të na japin më shumë bukë,” thanë ata.