Fëmijët e moshës 10 deri në 16 vjeç të bombarduar me mesazhe, video dhe imazhe seksuale përmes internetit
Madje 82 për qind e fëmijëve të moshës 10 deri në 16 vjeç kanë telefonin e tyre celular për qasje në internet, ndërsa gjatë vitit të fundit rreth një e katërta prej tyre kanë marrë mesazhe seksuale, u theksua javën e kaluar në prezantimin e hulumtimit “Fëmijëria digjitale në Kroaci”, si pjesë e projektit EU Kids Online.
“Ajo që është veçanërisht shqetësuese është se një në tre fëmijë ka marrë mesazhe të tilla nga një person që nuk e njeh fare, gjë që tregon një ekspozim të madh ndaj kontakteve seksuale të padëshiruara me fëmijët në hapësirën digjitale”, tha koordinatorja kombëtare e projektit, Lana Ciboci Perša.
Ajo shtoi se kjo paraqet një rritje të jashtëzakonshme, sepse sipas hulumtimit të fundit të realizuar në vitin 2017, rreth 8 për qind e fëmijëve në Kroaci kishin qenë të ekspozuar ndaj përmbajtjeve seksuale përmes internetit.
Sipas rezultateve të hulumtimit më të ri, gjatë vitit të kaluar mesazhe zanore seksuale, fjalë, imazhe, fotografi ose video kanë marrë:
16% e fëmijëve 11-vjeçarë
14% e fëmijëve 12-vjeçarë
18% e fëmijëve 13-vjeçarë
29% e fëmijëve 14-vjeçarë
37% e fëmijëve 15-vjeçarë
40% e fëmijëve 16-vjeçarë
Nuk ka dallim të rëndësishëm në shpeshtësinë e marrjes së mesazheve seksuale mes vajzave dhe djemve.
Ndihen më të sigurt online sesa me njerëz të tjerë
Nga ana tjetër, hulumtimi tregon se fëmijët në Kroaci të moshës 10-16 vjeç më së shpeshti ndihen të sigurt në internet dhe dinë çfarë të bëjnë nëse dikush sillet në mënyrë që nuk u pëlqen. Çdo i katërti fëmijë mendon se është më e lehtë të jetë vetvetja në internet sesa me njerëzit drejtpërdrejt.
Megjithatë, pavarësisht këtij ndjenje sigurie, fëmijët shpesh përballen me përvoja shqetësuese. Gjatë vitit të fundit, 27% e fëmijëve të moshës 10-16 vjeç kanë përjetuar të paktën një herë në muaj diçka në internet që i ka shqetësuar.
Përvoja të tilla kanë pasur më së shumti fëmijët 16-vjeçarë (31%), ndërsa më së paku fëmijët 10-vjeçarë (11%).
Fëmijët janë gjithashtu të ekspozuar ndaj përmbajtjeve të papërshtatshme dhe gjuhës së urrejtjes, ku më të shpeshta janë:
teoritë e konspiracionit (23%)
përmbajtje për dobësi ekstreme (21%)
përmbajtje për vetëlëndim (18%)
pornografi (17%)
imazhe të dhunshme dhe të përgjakshme (17%)
Shumica e këtyre ekspozimeve nuk tregojnë dallime të mëdha sipas gjinisë, por vajzat më shpesh raportojnë përmbajtje të lidhura me dobësi ekstreme dhe çrregullime të të ushqyerit, ndërsa djemtë më shpesh hasin përmbajtje pornografike.
Inteligjenca artificiale përdoret për shkrimin e eseve
Për herë të parë, hulumtimi jep edhe të dhëna për përdorimin e inteligjencës artificiale gjenerative nga fëmijët, me rezultate mjaft alarmuese.
Vetëm një në pesë fëmijë (21%) nuk ka përdorur mjete të inteligjencës artificiale në muajin e fundit. Fëmijët më së shpeshti i përdorin ato për të shkruar ese ose tregime për shkollë.
Ekspertët paralajmërojnë se është shqetësuese që pothuajse çdo i treti fëmijë përdor inteligjencën artificiale për të biseduar dhe për të kërkuar këshilla për shëndetin fizik, formën trupore ose për të folur për shqetësimet e tyre.
Djemtë dhe vajzat e përdorin inteligjencën artificiale pothuajse njësoj për këto qëllime. Dallimi i vetëm i rëndësishëm statistikisht është vërejtur në krijimin e deepfake-eve, të cilat më shpesh i krijojnë djemtë.
Rezultatet e hulumtimit tregojnë një nevojë urgjente për masa sistematike që të forcohet edukimi digjital, të inkurajohet ndërmjetësimi prindëror dhe të sigurohet mbështetje më e mirë për shëndetin mendor të fëmijëve në epokën digjitale. U theksua gjithashtu se roli i prindërve dhe i shkollave është thelbësor, por ende i pamjaftueshëm.
“Madje 46% e prindërve nuk flasin kurrë me fëmijët e tyre për gabimet në internet, ndërsa shumica nuk përdorin masa teknike mbrojtëse”, theksuan autorët e hulumtimit.
Hulumtimi u organizua nga Shoqata për komunikim dhe kulturë mediatike, si koordinator kombëtar për zbatimin në Kroaci, dhe Agjencia për media elektronike (AEM), në bazë të një mostre përfaqësuese të fëmijëve nga shkollat fillore dhe të mesme në Kroaci.