BE akuzon Hungarinë për pabesi për shkak të vetos ndaj kredisë prej 90 miliardë eurosh për Ukrainën

Udhëheqja e lartë e Bashkimit Evropian e ka akuzuar ashpër Hungarinë për shkelje të parimit të bllokut për bashkëpunim të sinqertë, pasi vendi vendosi papritur të vërë veton ndaj një kredie prej 90 miliardë eurosh për Ukrainën për shkak të një mosmarrëveshjeje të palidhur me energjinë.

Programi i ndihmës financiare u miratua në dhjetor nga krerët e shteteve dhe qeverive pas negociatave të lodhshme. Ishte në fazën e fundit të procesit legjislativ, me shpërndarjen e parë që pritej të bëhej në fillim të prillit.

Hungaria, Sllovakia dhe Republika Çeke siguruan një përjashtim nga skema.

“Është vërtet për të ardhur keq,” tha përfaqësuesja e lartë Kaja Kallas në fund të një takimi të ministrave të Punëve të Jashtme të hënën.

“Nuk është vërtet në përputhje me klauzolën e bashkëpunimit të sinqertë që kemi në traktatet (e BE-së)”, shtoi ajo.

Veçmas, António Costa, presidenti i Këshillit Evropian, i tha kryeministrit hungarez Viktor Orbán se vendimet e miratuara nga 27 udhëheqësit “duhet të respektohen”.

“Kur udhëheqësit arrijnë një konsensus, ata janë të detyruar ta zbatojnë vendimin e tyre. Çdo shkelje e këtij angazhimi përbën shkelje të parimit të bashkëpunimit të sinqertë”, tha Costa në një letër dërguar Orbán të hënën dhe të parë nga Euronews.

“Asnjë shtet anëtar nuk mund të lejohet të minojë besueshmërinë e vendimeve të marra kolektivisht nga Këshilli Evropian”, shtoi ai.

Duke folur në Paris, presidenti francez Emmanuel Macron përsëriti të njëjtën ndjenjë.

“Jam i sigurt kur them se jam i vendosur, sepse e di që angazhimet politike dhe premtimet e bëra në Këshillin e fundit Evropian do të respektohen. Nuk mund të jetë ndryshe”, tha Macron.

Mosmarrëveshja lidhet me tubacionin Druzhba të epokës sovjetike, i cili kalon nëpër Ukrainë dhe sjell naftë bruto ruse në Hungari dhe Sllovaki falë një përjashtimi nga sanksionet.

Tubacioni u dëmtua rëndë në fund të janarit nga një sulm me dron që i atribuohet Rusisë. Megjithatë, si Hungaria ashtu edhe Sllovakia kanë fajësuar Ukrainën për ndërprerjen e mëvonshme të dërgesave.

“Që nga mesi i shkurtit, Ukraina refuzon të rivendosë transferimin e naftës bruto nëpërmjet tubacionit Druzbha në Hungari për shkak të konsideratave politike dhe në shkelje të detyrimeve të saj ndërkombëtare”, shkroi Orbán në letrën e tij drejtuar Costas.

“Ky është një akt armiqësie i paprovokuar që dëmton sigurinë energjetike të Hungarisë”, shtoi ai.

Kievi ka thënë se punimet e riparimit emergjent janë duke vazhduar, por paralajmëroi se bombardimet e pamëshirshme ruse po i ndërlikojnë përpjekjet.

Ai gjithashtu ka propozuar krijimin e një rruge alternative përmes tubacionit Odesa-Brody për të sjellë naftë bruto të transportuar me transport detar.

“Ultimatumet hungareze dhe sllovake duhet t’i drejtohen vetëm Kremlinit. Këto dy vende nuk mund ta mbajnë peng të gjithë BE-në. Ne u bëjmë thirrje të dyjave të angazhohen në bashkëpunim konstruktiv dhe sjellje të përgjegjshme”, tha Ministri i Jashtëm ukrainas Andrii Sybiha.

Përveç kredisë prej 90 miliardë eurosh për Ukrainën, Hungaria ka vënë veton edhe për një raund të ri sanksionesh kundër Rusisë, të cilat Brukseli donte t’i kishte miratuar deri më 24 shkurt, përvjetori i katërt i pushtimit në shkallë të plotë.

Zemërimi ishte i prekshëm të hënën, ndërsa ministrat e punëve të jashtme, të veshur me gjilpëra në jakë me ngjyrat e flamurit ukrainas, hynë në takim.

“Jam i habitur nga qëndrimi hungarez”, tha Johann Wadephul i Gjermanisë.

“Nuk mendoj se është e drejtë nëse Hungaria tradhton luftën e saj për liri dhe sovranitet evropian. Kështu që ne do t’u drejtohemi përsëri hungarezëve me argumentet tona, në Budapest, por sigurisht edhe këtu në Bruksel, që ata të rishqyrtojnë qëndrimin e tyre”, shtoi ai.

Duke folur për Euronews, Kęstutis Budrys i Lituanisë bëri thirrje për një rishikim të rregullave të votimit për të shmangur atë që ai e përshkroi si “shfrytëzimi i parimit të unanimitetit”.

Hungaria ka bllokuar një nga tre elementët e kredisë prej 90 miliardë eurosh që ndryshon rregullat e buxhetit të BE-së dhe varet nga pëlqimi unanim. Dy rregulloret e tjera, të cilat përcaktojnë strukturën dhe kushtet e ndihmës, u miratuan të premten.

“Nuk mund të na pengojnë çdo herë këto veto”, tha Budrys.

Ndërkohë, Maria Malmer Stenergard e Suedisë tha se vetoja e dyfishtë hungareze ishte një “turp” dhe një “turp”.

“Ne duhet të sigurohemi që Ukraina të marrë ato para. Rreth dy të tretat e nevojave të tyre buxhetore për dy vjet do të mbulohen nga kjo kredi, dhe ata kanë nevojë për këtë, kështu që ne duhet të gjejmë një mënyrë”, tha Stenergard për Euronews.

Lidhur me kohën e vendimit të Hungarisë, ministrja suedeze beson se ai mund të jetë i lidhur me zgjedhjet e përgjithshme në prill, një votim kyç në të cilin Orbán është prapa në sondazhe me dy shifra.

“Nuk mendoj se është rastësi që zgjedhjet po afrohen”, tha ajo.

E pyetur për këtë lidhje të mundshme, Kallas eci më me kujdes, duke thënë se diskutimet duhet të vazhdojnë për të gjetur një zgjidhje të realizueshme. Komisioni Evropian ka thirrur një takim të Grupit të Koordinimit të Naftës për të mërkurën.

“Ne e dimë që po vijnë zgjedhje në Hungari, por është shumë e vështirë për mua të shoh, duke marrë parasysh dhe duke ditur historinë e Hungarisë, se populli i Hungarisë do të mbështeste në të vërtetë mosndihmën e popullit të Ukrainës që është në nevojë. E kam shumë të vështirë të besoj se kjo do t’ju sjellë ndonjë pikë bonusi në përjashtimet”, tha Kallas.