“Një Botë në Udhëkryq: Bashkëpunimi Kinë-Shqipëri në kuadër të Partneritetit Kinë-EQL dhe Iniciativës ‘Një Brez, një Rrugë’ “

Lëvizjet gjeopolitike të vitit që lamë pas kanë nxjerrë në pah se ndodhemi në një botë në udhëkryq, një moment që shërben njëkohësisht si thirrje për reflektim dhe si kambanë alarmi për veprim. Ky realitet i ri nuk është thjesht një fazë kalimtare, por tregues i ndryshimeve strukturore që po riformësojnë rendin ndërkombëtar.

Bota po kalon një periudhë transformimi të thellë para syve tanë dhe pikërisht kjo e bën momentin aktual një mundësi të jashtëzakonshme për të rivlerësuar prioritetet tona strategjike, për të ridrejtuar rrugën që ndjekim dhe për të ndërtuar lidhje të qëndrueshme që do të na ndihmojnë të përballojmë sfidat e së ardhmes.

Në këtë kuadër, një partneritet që kërkon vëmendje të shtuar dhe një fokus të ri është marrëdhënia me Kinën, veçanërisht brenda kornizës më të gjerë të bashkëpunimit Kinë–Evropë Qendrore e Lindore, si dhe në kuadër të iniciativës “Një Brez, Një Rrugë”. Në të dyja këto platforma, Shqipëria ka qenë pjesë aktive që prej krijimit të tyre, duke demonstruar gatishmërinë për angazhim dhe dialog konstruktiv.

Një pamje ajrore e Urës së Peljesacit në Komarna, Kroacia jugore, që u ndërtua nga ndërmarrja kineze/Foto nga VCG

Sipas këndvështrimit tim, sot më shumë se kurrë që nga themelimi i mekanizmit të bashkëpunimit Kinë–EQL dhe iniciativës “Një Brez, Një Rrugë”, Evropa dhe Ballkani kanë nevojë për një intensifikim të këtij bashkëpunimi, në funksion të stabilitetit, zhvillimit ekonomik dhe ndërtimit të urave të reja të mirëkuptimit në një mjedis ndërkombëtar gjithnjë e më kompleks.

Kinë–Shqipëri: Nga Nostalgjia te Pragmatizmi

Marrëdhënia midis Shqipërisë dhe Kinës ka kaluar një transformim të thellë gjatë shtatë dekadave të fundit. Nga aleatë ideologjikë gjatë Luftës së Ftohtë, të dy vendet kanë evoluar në partnerë bashkëpunues të kohës moderne, duke adaptuar marrëdhëniet sipas realiteteve globale në ndryshim. Pozicioni strategjik i Shqipërisë në rrugët historike tregtare, përfshirë Rrugën e Mëndafshit, ka luajtur një rol kyç. Nga pjesëmarrja në rrjetin e lashtë të tregtisë deri te angazhimi i saj në mekanizmat bashkëpunues të Kinës me Evropën Qendrore, Lindore dhe Juglindore (EQL), Shqipëria ka demonstruar një evoluim të qëndrueshëm dhe strategjik të marrëdhënieve, duke u bërë një partner aktiv dhe i besueshëm në rajon.

Shpesh dëgjohet në media se bashkëpunimi me Kinën mund të jetë i dëmshëm ose i papërshtatshëm. Por është e rëndësishme të theksohet se ata që shpërndajnë këtë mit, vetë kanë ndërtuar marrëdhënie të ngushta me Kinën.

Narrativa e “kërcënimit të ndikimit kinez” në Ballkanin Perëndimor është bërë një temë e përsëritur si në diskursin politik, ashtu edhe në diplomacinë e Bashkimit Evropian, shpesh e paraqitur si një pengesë për integrimin evropian të rajonit. Megjithatë, ky shqetësim është në kontrast të fortë me lidhjet e ngushta politike dhe ekonomike që shumë shtete të BE-së kanë zhvilluar me Kinën gjatë viteve. Ky standard i dyfishtë kufizon mundësitë për zhvillim për vendet e Ballkanit, duke dekurajuar bashkëpunimin që mund të mbështeste progresin e tyre.

Në vend që investimet kineze dhe evropiane të shihen si alternativa apo përjashtuese e njëra-tjetrës, ato duhet të trajtohen si forca plotësuese, të cilat mund të mbështesin së bashku zhvillimin ekonomik të rajonit dhe përafrimin e tij me standardet e Bashkimit Evropian.

Punëtorët kinezë ecin pranë një treni të ri elektrik me shpejtësi të lartë për hekurudhën Beograd-Budapest, e cila po rindërtohet me financim kinez në stacionin Zemun në Beograd, Serbi./Foto nga VCG

Madje, iniciativa Kinë–EQL shërben si shembulli më i mirë i këtij partneriteti komplementar, duke demonstruar se investimet dhe projektet nga Kina dhe Europa mund të funksionojnë njëkohësisht për të maksimizuar përfitimet.

Njëkohësisht, bashkëpunimi me Kinën nuk duhet të shihet si një zëvendësim i partneritetit tonë me Bashkimin Evropian dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës, të cilët mbeten drejtimi ynë natyror gjeopolitik. Por, në një kohë kur po përjetojmë një moment të ri dhe të rëndësishëm të transformimit të marrëdhënieve ndërkombëtare, është koha që Shqipëria të rishikojë mundësitë që ofron bashkëpunimi me Kinën, një fuqi ekonomike globale e pakontestueshme.

Një bashkëpunim i tillë mund të na ndihmojë jo vetëm të përmbushim standardet për integrimin evropian, por edhe të përforcojë ekonominë kombëtare, duke nxitur investime, krijimin e vendeve të punës dhe zhvillimin gjithëpërfshirës në të gjitha fushat socio-ekonomike. Për këtë arsye, them se tani është koha që çdo vend të reflektojë mbi interesat e tij kombëtare dhe të shfrytëzojë mundësitë për bashkëpunim dhe partneritet pa paragjykime, duke i konsideruar ato si mundësi të barabarta për të ardhmen, edhe kur kemi të bëjmë me fuqi të mëdha si Kina.

Në Ekspozitën e 6-të Ndërkombëtare të Importit të Kinës, vizitorët kinezë blenë produktet të mjaltit shqiptar./Foto nga VCG

Unë besoj se, që nga viti 2026, Shqipëria mund të shohë mundësi të mëdha për të forcuar dhe zhvilluar marrëdhëniet me Kinën në një nivel të ri, duke u fokusuar veçanërisht në investime dhe infrastrukturë që fuqizojnë ekonominë, sidomos sektorin e turizmit. Heqja reciproke e vizave në vitin 2023 ka hapur perspektiva të reja për rritjen e fluksit të turistëve nga Kina, një sektor kyç për ekonominë shqiptare. Ndërsa, nëse do të konsiderohej seriozisht një linjë ajrore direkte Tiranë–Pekin ose Tiranë–Shangai, kjo do të lehtësonte jo vetëm ardhjen e turistëve, por edhe lidhjet biznesore midis dy vendeve. Aktualisht, tranziti ndërkombëtar zgjat shumë, duke sjellë humbje në kohë dhe kosto për bizneset shqiptare që operojnë me Kinën.

Shqipëria në epokën e re të bashkëpunimit Kinë–EQL

Dekada e dytë e bashkëpunimit Kinë–Evropë Qendrore e Lindore shënon agimin e një epoke të re gjeopolitike, që po riformëson me shpejtësi peizazhin global. Sot, Shqipëria po tregon më shumë se kurrë gatishmërinë e saj për të qenë pjesë aktive e këtij transformimi, jo vetëm si përfituese, por edhe si kontribuese në ndërtimin e formateve të reja të bashkëpunimit.

Kjo është e dukshme nga sinjalet e fundit që Shqipëria i ka dërguar Pekinit, duke treguar një qasje më të hapur dhe proaktive ndaj bashkëpunimit dypalësh. Një shembull konkret ishte konferenca “Shqipëria, Horizonti i Ri”, e mbajtur në Vjenë në vjeshtën e vitit 2025, ku Kryeministri Edi Rama theksoi qartë se Shqipëria është e gatshme për një bashkëpunim më të thellë me Kinën dhe mezi pret të angazhohet në mundësitë që ofron ky kuadër bashkëpunimi në zhvillim.

Për mua, ky moment është një tregues i qartë se Shqipëria po e sheh situatën globale si një shans për të eksploruar mundësi të reja dhe për të siguruar që bashkëpunimi me Kinën të japë rezultate të prekshme. Besoj se ka ardhur koha që Shqipëria të luajë një rol të plotë dhe kyç në Ballkan. Edhe pse e vogël, Shqipëria ka një rëndësi gjeopolitike të jashtëzakonshme. Pozita strategjike në kryqëzimin mes Evropës dhe Azisë, afërsia me tregjet kryesore evropiane, e bëjnë atë një lojtar të pazëvendësueshëm në lidhjet rajonale dhe ndërkombëtare.

Pavarësisht madhësisë së saj, Shqipëria ka dëshmuar se mund të jetë një forcë stabilizuese në Ballkan. Ne nuk jemi vetëm një pikë në hartë. Shqipëria është porta hyrëse për Ballkanin Perëndimor, një rajon që për shumë kohë ka qenë një arenë për rivalitete gjeopolitike, por që gjithashtu ofron mundësi të jashtëzakonshme për rritje dhe zhvillim. Dhe po, Shqipëria është në një pozicion të shkëlqyer për të qenë një katalizator i këtyre mundësive dhe për të kontribuar në forcimin e lidhjeve rajonale dhe ndërkombëtare.

Ndaj në këtë periudhë, kur shumë aleanca dhe partneritete të reja po krijohen dhe shumë të tjerë po forcohen, ky është momenti i duhur për të thelluar bashkëpunimin mes Shqipërisë dhe Kinës.

Ne kemi mundësinë të jemi më shumë se një vend i vogël në udhëkryqin e Evropës dhe Azisë. Ne mund të jemi një urë bashkëpunimi dhe një lider në Ballkanin Perëndimor.

Për Shqipërinë, kjo është një thirrje për vizion, për lidership dhe për një angazhim më të thellë në formësimin e arkitekturës së re të bashkëpunimit ndërkombëtar.